સૂરસાધના

ગુજરાતી લેખિનીમાં સ્વૈરવિહાર

ટાઈગ્રીસને તીરે, ભાગ -2

ભાગ – 1  :     ભાગ – 3     

 સર સ્ટ્રેટફોર્ડના કામ અંગે ઓસ્ટીનને ઘણી વખત તુર્કસ્તાનમાં ફરવાની તક મળી અને તેણે જુના ઈતીહાસની ઘણી વીગતો ભેગી કરી. છેવટે 1945માં સર સ્ટ્રેટફોર્ડની નાણાંકીય મદદથી તે ફરી મેસોપોટેમીયા પાછો ફર્યો. અને નવેમ્બર મહીનામાં તે નીમરુડ પહોંચ્યો. આ દરમીયાન એસીરીયન ખંડેરો અંગે પુરાતત્વીય ખોદકામો શરુ થઈ ચુકયાં હતાં. મોસલ પાસે ખોર્સાબાદ ખાતે પોલ એમીલ બોટા નામના ફ્રેંચ પુરાતત્વવીદે ખોદકામ શરુ કર્યું હતું અને તેને નીનીવે પાસે ઈ.સ. પુર્વે 709 માં બંધાયેલ રાજા સારગનનો મહેલ તેને મળી આવ્યો હતો. હવે વીશ્વને મહાપ્રતાપી એસીરીયન સામ્રાજ્યની જાણ થઈ ચુકી હતી. બાઈબલની વાતો હવે માત્ર કલ્પનાના તુક્કા રહ્યા ન હતા.

       નવેમ્બરની નવમી તારીખે ઓસ્ટીને નીમરુડ ખાતે ખોદકામ શરુ કર્યું. પહેલા જ દીવસે એક ખાઈ ખોદતાં તેને એક દીવાલ મળી આવી. અને બહુ થોડા વખતમાં 25 ફુટ લાંબી અને 14 ફુટ પહોળી એક ઓરડી મળી આવી. આ ઓરડી 8 ફુટ લાંબા આરસના પથ્થરોમાંથી બનાવેલી હતી અને તેની ઉપર ક્યુનીફોર્મ લીપીમાં લખાણો પણ હતાં. પહેલા જ દીવસે તેને બીજી એક ઓરડી પણ મળી આવી હતી , જે બસો વરસ પછી રાજ્ય કરી ગયેલ રાજા એસારહેડ્ડોનના મહેલનો એક ભાગ હતી.

      થોડાક જ દીવસોમાં ઈ.સ. પુર્વે 883 થી 859 માં રાજ્ય કરી ગયેલ રાજા અશુરબનીપાલ બીજાનો મહેલ માટીના એ ઢગલામાંથી બહાર આવી ગયો.  આ બન્ને મહેલોમાં વીશાળ કદનાં, આરસનાં અનેક બાસ રીલીફ ( શીલ્પ ચીત્રો ) મળી આવ્યાં હતાં.

         assiria_2.jpg             asyria_1.gif          assiria_3.jpg

     આ બધાં ચીત્રો એવાં આબેહુબ કોતરેલાં હતાં જાણે કે, પથ્થરમાંથી ઘોડાઓ અને રથો બહાર આવી જશે. આ ઉપરાંત મોટા કદનાં માનવમુખાક્રુતીવાળા સીંહોનાં છવીસેક શીલ્પો પણ મળી આવ્યાં હતાં. એસીરીયન સંસ્ક્રુતીની આ બે ખાસીયતો ગણાય છે. આમાંના બે શીલ્પો લંડનના મ્યુઝીયમમાં જોઈ શકાય છે. આ શીલ્પ એટલાં તો મોટાં હતાં કે તેને ટાઈગ્રીસ નદીમાં તરાપા સુધી લઈ જવા 300 માણસોને કામે લગાડવા પડ્યા હતા. એ પ્રાચીન યુગમાં, છેક તુર્કસ્તાનથી, બગદાદ/ મોસલ પાસેની સપાટ ભુમી સુધી આટલા બધા પથ્થરોને શી રીતે લાવવામાં આવ્યા હશે એ વીચારતાં લોકો હેરત પામી જાય છે.

       આટલી મહાન શોધ આટલી જલદી થવાથી હવે ઓસ્ટીન લેયાર્ડ પુરા સમય માટે પુરાતત્વવીદ બની ગયો. હવે તેના કામની બ્રીટીશ સરકારે નોંધ લીધી હતી અને તેને બ્રીટીશ મ્યુઝીયમ તરફથી અખુટ નાણાં ભંડોળ મળતું થઈ ગયું હતું. હવે તેણે મોસલ પાસે તેણે સૌથી પહેલા જોયેલા માટીના ઢગલાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રીત કર્યું. અહીં બોટાને બહુ નજીવી સફળતા મળી હતી, પણ લેયાર્ડ વધુ ભાગ્યશાળી નીવડ્યો. વીસ ફુટ નીચે ખોદતાં એક મોટો દરવાજો તેને મળી આવ્યો , જેની આગળ સીંહાક્રુતીવાળા બે પ્રચંડ સીંહ સ્થાપેલા હતા. અને એક મહીનાના અથાગ પરીશ્રમ બાદ મહાન એસીરીયન રાજા સેન્નાચરીબનો મહેલ મળી આવ્યો. અહીં તો ખીચોખીચ શીલ્પો અને બાસ રીલીફથી ભરપુર નવ મોટા ઓરડા મળી આવ્યા.

– વધુ આવતા અંકે

       

One response to “ટાઈગ્રીસને તીરે, ભાગ -2

  1. Pingback: પિરામીડોના દેશમાં, ભાગ -૬; રોઝેટા શીલાલેખ ( Rosetta stone) « ગદ્યસુર

તમારા વિચારો જણાવશો?

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  બદલો )

Connecting to %s

%d bloggers like this: