સૂરસાધના

ગુજરાતી લેખિનીમાં સ્વૈરવિહાર

15 ઓગસ્ટ – 1947

    એ સપ્પરમો દીવસ મને એકદમ યાદ છે.

   અમારાં બહેન, બાપુજી અને અમે ત્રણ ભાઈઓ રણછોડજીની પોળ, સારંગપુર, અમદાવાદમાં આવેલા અમારા મકાનમાં રહેતાં હતાં. અમારી બાને અમે બહેન કહેતાં હતાં. હું ત્યારે માંડ સાડા ચાર વરસનો હતો. એ દીવસે, અમને ત્રણ ભાઈઓને સાથે લઈને, અમારા બાપુજી અમદાવાદના ભદ્રના કીલ્લા પાસે લઈ ગયા. હતા. મારા બાપુજી મને તેડે એ મને બહુ ગમતું. પણ એ મને હવે ચાલવાનો જ આગ્રહ કરતા હતા. હું ચાલીને બહુ જ થાકી ગયો હતો. આટલા બધા રાક્ષસ જેવા ઉંચા માણસોની વચ્ચે ચાલતાં મને બીક પણ લાગતી હતી. સાંજનું અંધારું થઈ ગયું હતું. પણ રસ્તા પર માણસોની ભીડ પાર વીનાની હતી. કદાચ મારાથી નાની બહેનનો જન્મ હજુ બે ત્રણ અઠવાડીયા બાદ થવાનો હતો. એટલે અમારાં બહેન અમારી સાથે નહોતા આવ્યાં; એમ મારું માનવું છે.

    મને એટલું જ યાદ છે કે, હું સખત થાકેલો હોવા છતાં આજુબાજુ ટોળામાંના બધા માણસો અત્યંત ખુશ હતા; તે મને બહુ જ ગમતું હતું.  મોટેથી બરાડી બરાડીને કાંઈક બોલતા હતા. ( કદાચ ‘જયહીંદ’ અથવા ‘ભારતમાતાકી જય’ હશે.) અને મને એનાથી કોઈક અજાયબ લાગણી થતી હતી. કાંઈક હરખ થાય એવું બની ગયું હતું; કે બનવાનું હતું. ગુલામી શું? આઝાદી શું? એવા બધા અઘરા વીચારો મારા નાના ( કે મોટા !) મગજમાં હજુ પ્રવેશી શકે તેમ ન હતું. પણ એ થાક અને હર્ષની મીશ્રીત લાગણી એકસઠ વરસ પછી આજે પણ તરોતાજા છે.

   હવે ભીડને કારણે બાપુજીએ મને તેડી લીધેલો હતો. એ આનંદના અતીરેકમાં બેય મોટા ભાઈઓનું અનુકરણ કરીને હું પણ તાળીઓ પાડવા માંડ્યો હતો. ચારે બાજુ અપ્રતીમ ઉલ્લાસ છવાયેલો હતો. હરખના સરોવરમાંથી, આનંદના ઓઘ અને ધોધના ઢગલે ઢગલા, ઢળી ઢળીને છલકાઈ રહ્યા હતા.

    અને પાછા ઘેર જતાં અમારા બાપુજી કદી અમને લઈ જતા ન હતા; તે ‘ચન્દ્રવીલાસ’નાં ( એ વખતના રીચી રોડ, હાલના ગાંધી માર્ગ, પરની દેશી હોટલ) ફાફડા-જલેબી ખવડાવ્યાં હતાં. મારા મોટાભાઈને ડરતાં ડરતાં મેં કાનમાં પુછ્યું હતું કે, “સીનેમા કહે છે – તે આ છે?!”. અને બાપુજી આ સાંભળી; હોટલ કોને કહેવાય અને સીનેમા કોને, તે વીશે અમારાં અજ્ઞાન અને ભોળપણ જોઈ, પોતાના પુત્રોના સંસ્કાર માટે આનંદીત થયા હતા; એવું આછું આછું યાદ પણ છે.

    ઘેર આવ્યા ત્યારે ફાનસના આછા ઉજાસમાં હું ક્યારે પોઢી ગયો તે ખબર ન પડી. પણ અમારી બહેનના મોં ઉપર બધી વાતો સાંભળી; જે આનંદ અને ઉલ્લાસ જોયાં હતાં તે પણ હજુ યાદ છે.

    ત્યાર બાદ તો  સ્વાતંત્રતા દીનની અનેક ઉજવણીઓ જોઈ છે. ધ્વજવંદનો કર્યાં છે. શાળામાં ક્વાયત કરીને ધ્વજને છટાભરી સલામી આપી છે. બેન્ડના સુર સાથે ‘ જન ગણ મન’ ગાયું છે. ટીવી ઉપર લાલ કીલ્લા પરથી થતું ધ્વજવંદન અને પ્રધાનમંત્રીઓનાં પ્રવચનો પણ સાંભળ્યાં- જોયાં છે.

    પણ સ્વતંત્રતાના જન્મ વખતની એ સાદગી, એ ઉત્સાહ અને માતૃભુમી માટેનું એ વખતના લોકોનું ગૌરવ – એ બધાં; આજે અમેરીકન બની ગયો છું; છતાં પણ ભુલ્યાં ભુલાતાં નથી.

પરીચય  –     બાપુજીબહેન 

5 responses to “15 ઓગસ્ટ – 1947

  1. Chirag Patel ઓગસ્ટ 14, 2008 પર 8:28 પી એમ(pm)

    દાદા, એ અનુપમ લાગણીનું જતન થઈને વટવૃક્ષ બનવાને બદલે દેશનું સ્વાભીમાન જ જાણે ખોવાઈ ગયું છે!

    “સ્વાતંત્ર્ય” કે “સ્વતંત્રતા” એ શબ્દ સાચો?

  2. San ઓગસ્ટ 15, 2008 પર 12:00 એ એમ (am)

    AAje dada e ankhon ma ashur bhini dhara vahavdavi didhi e swarn divaso ne yaad karavi ne

તમારા વિચારો જણાવશો?

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  બદલો )

Connecting to %s

%d bloggers like this: