સૂરસાધના

ગુજરાતી લેખિનીમાં સ્વૈરવિહાર

પાવર હાઉસ સ્ટોર

       છ માણસો સ્ટોરની બારી આગળ તડાકા મારતા ઊભા હતા. સામાન્ય રીતે હું સવારના રાઉન્ડ પર નીકળું એટલે મને દૂરથી આવતો જોઈને, આવા નવરાઓ રફૂચક્કર થઈ જાય. પણ આ તો એમના એમ ઊભા રહ્યા. મને નવાઈ લાગી. એમની પાસે જઈ પૂછ્યું,” કેટલા વખતથી ઊભા રહ્યા છો?”

     જવાબ મળ્યો, ” સાહેબ! અડધો કલાક થયો. અમારો કેન્ટિનમાં જવાનો ટાઈમ પણ આવી લાગ્યો.” અને મારા પૂછવાની રાહ જોયા વિના જ ઊમેર્યું,” અમારો સામાન આ લોક ક્યાં જલદી કાઢી દે છે? ”

    હવે એમની સમય-બરબાદી-પ્રવૃત્તિનું કારણ મને સમજાયું.

    સ્ટોરમાં જઈ મેં બારી પરના કારકૂનને સામાન આપવામાં થયેલી ઢીલનું કારણ પૂછ્યું.

    ત્યારે ખબર પડી કે, એમનો સામાન ઓછો વપરાતો હોવાના કારણે બહુ દૂર રાખેલો છે; જે લેવા મજૂર ગયો છે. મેં પૂછ્યું,” આવું ક્યારેક જ થાય એમ તો ન બને ને? આ સામાન બીજા ખાતાવાળાઓને પણ જોઈતો જ હોય છે ને? બધાનો સમય આમ બગડે છે?”

    મને આમ પૂછપરછ કરતો જોઈ, સ્ટોરનો ઈન ચાર્જ ઓફિસર જહોન દોડતો આવી પહોંચ્યો. એણે મામલો સમાલી લીધો. તેણે મને સમજાવ્યું કે, નજીકમાં જગ્યા ન હોવાને કારણે એ સામાન નછૂટકે દૂર રાખવો પડે છે.

    હવે મને આ બાબતમાં વધારે રસ પડ્યો. અડધોએક કલાક લમણાંઝીંક કરતાં નીચે મૂજબનાં સત્યો બહાર આવ્યાં.

  1. વધારે વપરાતો, જે સામાન નજીક રાખવામાં આવતો હતો; તેનો પૂરેપૂરો સ્ટોક એક જ જગ્યાએ રાખવામાં આવતો હતો. અમૂક ચીજોનો તો છ મહિનાનો સ્ટોક ભરેલો હતો.
  2. ચીજો રાખવાની છાજલીઓ ત્રણ ફૂટ ઊંડી હતી; અને બિનજરૂરી રીતે વધારે જગ્યા રોકતી હતી. ચાળીસ વરસ જૂની એ છાજલીઓ જૂના જમાનાના મોટી કદના સામાનને માટે બનાવેલી હતી.

આ બન્ને બાબત સુધારાની જરૂર હતી.

     મેં સૂચના આપી કે, પહેલી જાતની ચીજોનો પંદર દિવસ ચાલે એટલો સ્ટોક રાખી, બાકીનો વધારાનો માલ દૂર રાખવો અને દર દસ દિવસે ત્યાંથી લઈ આવવો. ઘણી બધી આવી ચીજો હોવાના કારણે એક ખટારામાં દર દસ દિવસે સ્ટોરના માણસો એક સામટો આ માલ સરળતાથી લાવી શકે.

     થોડાક નવા અને એક ફૂટ ઊંડાઈવાળા ઘોડા પણ મંગાવી દીધા.

    દસેક દિવસ પછી મેં તપાસ કરી તો ખબર પડી કે, સામાન આપનાર કારકૂનની નજીક, આ બે પગલાંથી ઘણી બધી જગ્યા થઈ ગઈ હતી; અને ઘણી જાતનો સામાન નજીકમાં સ્ટોર કરી શકાયો હતો. સામાન લેવા આવનાર ખાતાના માણસોનો સમય ન બગડે; એની વ્યવસ્થા હવે થઈ ગઈ. જૂના, બહુ ઊંડા ઘોડા કપાવીને નાના બનાવવા માંડ્યા; જેથી વધારાની ઘણી જગ્યા નજીકમાં થઈ ગઈ.

     પણ જહોને બીતાં બીતાં મને કહ્યું,” સાહેબ! છ મહિંનાનો સ્ટોક રાખવાનું શક્ય ન હોવાના કારણે, ત્રણ મહિનાનો સ્ટોક મંગાવવાનું રાખ્યું છે. પણ પર્ચેઝવાળા કહે છે કે, ઓર્ડર નાનો થઈ જવાના કારણે ભાવ વધારે આપવા પડશે. હવે મારે શું કરવું? તમે કહ્યું, એટલે મારે તો એમ કરવું જ પડે. પણ પર્ચેઝ વાળા સાથે હું શી રીતે પહોંચી વળું?“

      મેં કહ્યું,” તમારી પાસે આટલા બધા ગોડાઉનો તો છે જ ને? તેમાં ભરો.”

    જહોન ,” સાહેબ ! બધા ભરેલા છે. ક્યાંય જગ્યા નથી.”

   અમે તો એક પછી એક બધા ગોડાઉનો જોવા નીકળ્યા. મને સૌથી દૂરના ગોડાઉનની પહેલી મૂલાકાત લેવા આકસ્મિક જ મન થયું. એની ચાવી મંગાવી, અમે ત્યાં પહોંચ્યા. સાવ અવાવરૂ જગ્યાએ આવેલા એ ગોડાઉનનું તાળું કાટ ખાઈ ગયેલું હતું. માંડ માંડ તે ખૂલ્યું. કારણ પૂછતાં ખબર પડી કે, એમાં રાખેલો સામાન ત્રણ વર્ષથી કોઈએ માંગ્યો જ નથી! અમે અંદર પેંઠા. ચારે બાજૂ ધૂળના ઢગલા અને કરોળિયાનાં જાળાં હતાં. અમૂક જગ્યાએ છાપરામાંથી વરસાદ પડવાના ચિહ્નો પણ દેખાતા હતા. સ્ટોરના કોઈને એ સામાન શેનો હતો; તેની ખબર ન હતી. પણ તે બોઈલર મેન્ટેનન્સ ખાતાને લગતો હતો. મેં તે ખાતાના અધિકારીને બોલાવ્યા.

     ત્યારે ખબર પડી કે, એ સામાન જૂના બોઈલરોનો હતો; જે બોઈલરો કાઢી નાંખ્યે પણ ત્રણ ચાર વર્ષ થયાં હતાં! કોઈએ એ સામાન જરૂરી નથી ; એવી સૂચના સ્ટોરને આપી ન હતી. આવો જ ઘણો ભારે સામાન જૂનાં, ભંગારમાં વેચાઈ ગયેલાં ટર્બાઈનોને લગતો પણ હતો.

     તાબડતોબ આ બધો બિનજરૂરી માલ વેચી દેવાની સૂચનાઓ આપવામાં આવી અને ચારેક મહિના બાદ બધી વિધી પતી જતાં…

  • આવા બે મોટા ગોડાઉનો ખાલી થઈ ગયાં.
  • નકામો સામાન ભંગાર તરીકે વેચતાં, કમ્પનીને એક કરોડ રૂપિયા જેટલી આવક થઈ.
  • એનાથી ઘણી મોટી રકમની સ્ટોરની ઈન્વેન્ટરી પણ ઓછી થઈ ગઈ.
—————
સાભારશ્રી. આલ્ફ્રેડ વિક્ટર જ્હોન
Advertisements

Comments are closed.

%d bloggers like this: