સૂરસાધના

ગુજરાતી લેખિનીમાં સ્વૈરવિહાર

અમેરીકન જુસ્સો : ભાગ – 8 : અમેરીકન આંતર વીગ્રહ

    બધા ગોરા અમેરીકનો દયાહીન ન હતા. એમીશ, ક્વેકર જેવા ચુસ્ત ખ્રીસ્તી સમ્પ્રદાયો ગુલામી પ્રથાના વીરોધી હતા. દયાળુ પાદરીઓ, સ્વતંત્ર બની શકેલા ગુલામો અને જાગૃત બુધ્ધીજીવીઓએ આ અન્યાયી અને ક્રુર પ્રથા નાબુદ કરવા જેહાદ જગાવી હતી. આપણે જોઈ ગયા કે, આ બધા દ્વારા ચલાવાતી ભુગર્ભ રેલ્વે (અન્ડર ગ્રાઉન્ડ રેલરોડ) નામની અત્યંત ગુપ્ત વ્યવસ્થા વડે, ગુલામોને ભગાડવાની અને ઉત્તરના રાજ્યો અને કેનેડા પહોંચાડી, સ્વતંત્રતા અપાવવાની, દયાળુ ઝુંબેશ સાઠ વરસ ચાલી હતી. આ સંદર્ભમાં લોક્મત જાગૃત કરવામાં હેરીયેટ બીચર સ્ટોવની ધારાવાહીક નવલકથા ‘ અન્ક્લ ટોમ્સ કેબીને’ પણ બહુ જ અગત્યનો ભાગ ભજવ્યો હતો. અમેરીકાના કાળા ઈતીહાસનું આ એક અયંત ઉજળું પાસું છે.

   ઈ – પુસ્તક વાંચો   ઃ એક સરસ લેખ ‘નીરવ રવે ઉપર’ 

     આ ઝુંબેશના પરીપાક રુપે 1860 માં અમેરીકી પ્રમુખની ચુંટણી ગુલામીપ્રથાની નબુદીના મુખ્ય મુદ્દા ઉપર લડાઈ હતી; જેમાં આ પ્રથા દુર કરવાના અગ્રગણ્ય પ્રણેતા, અબ્રાહમ લીન્કન પ્રમુખ તરીકે ચુંટાઈ આવ્યા હતા.

અબ્રાહમ લિન્કન વિશે વિશેષ વાંચન

     જો કે, માત્ર દયાભાવના માત્ર જ નહીં; પણ અમેરીકા અને યુરોપમાં આકાર લઈ ચુકેલી ઔદ્યોગીક ક્રાન્તી પણ આ સંઘર્ષ પાછળનું એક મહત્વનું પરીબળ હતું. ખાસ કરીને ઉત્તરના રાજ્યોમાં, વધતા જતા ઉદ્યોગોને કારણે કાળા ગુલામો, અમેરીકન સમાજ માટે બીનજરુરી બોજા રુપ બની ગયા હતા. ઉદ્યોગોમાં વધુ ને વધુ પ્રમાણમાં કૌશલ્યવાળો અને શીક્ષીત મજુર વર્ગ જરુરી બનવા લાગ્યો હતો. ત્યાં મજુરની મરજી વીરુધ્ધ, અને કેવળ બળજબરીથી, ઔદ્યોગીક ઉત્પાદન શક્ય ન હતું. આથી ગુલામોને મર્યાદીત સ્વતંત્રતા અને શીક્ષણ જરુરી બન્યા હતા. આની સરખામણીમાં, દક્ષીણના રાજ્યો હજુ પ્રાથમીક ખેતીકામ અને પશુપાલન ઉપર જ નીર્ભર હતા.

     અમેરીકાના પ્રમુખની આ ચુંટણીના વીરોધમાં દક્ષીણના સાત રાજ્યો જુદા પડ્યા હતા. આના પ્રતાપે, 30 લાખ લોકો અમેરીકાના સૌથી લોહીયાળ જંગમાં ઘસડાયા હતા. આ જંગની લોહીયાળ હુતાશણીમાં છ લાખ લોકો હોમાયા હતા. ઉત્તરના રાજ્યોના લશ્કરનો સેનાપતી હતો યુલીસીસ ગ્રાન્ટ અને દક્ષીના રાજ્યોનો – રોબર્ટ લી.

વધુ વાંચો  :   –  1  –  :  –  વિડિયો  – 


       આ જંગનો સીલસીલાબંધ અને વીગતવાર ઈતીહાસ અકબંધ મોજુદ છે. એની વીગતો અહીં આપવી અસ્થાને છે; અને જરુરી પણ નથી. પણ વીશ્વ ઈતીહાસમાં, પ્રજાના દબાયેલા અને કચડાયેલા એક વર્ગને મુક્ત કરવા; સમાજના શાસક વર્ગે યુધ્ધ આદર્યું હોય તેવી; આ વીરલ ઘટના હતી.

     છેવટે 1965માં ગેટીસબર્ગ ખાતે આ દારુણ જંગનો અંત આવ્યો હતો અને ઉત્તરના રાજ્યોની જીત સાથે ગુલામો આઝાદ બન્યા હતા. જીત બાદ મૃત સૈનીકોને અંજલી આપતાં એ જગ્યાએ પ્રમુખ અબ્રાહમ લીન્કને તેમનું જગવીખ્યાત ભાષણ આપ્યું હતું .

     “ ચાર કોડી અને સાત વરસ પહેલાં આપણા વડવાઓએ આ ભુખંડમાં સ્વતંત્રતાને વરેલા, એક નવા દેશના ઉત્થાનને ઉજાગર કર્યું હતું; જેના પાયાનો સીધ્ધાંત એ હતો કે બધા માનવોને જગન્નીયંતા વડે સરખા બનાવવામાં આવ્યા છે.
…………
હવે અહીં ભેગા થયેલા આપણ સૌ માટે એ જરુરી બની જાય છે કે, સન્માનને યોગ્ય આ મૃતાત્માઓએ દેશભક્તીનો જે અંતીમ અને સમ્પુર્ણ સબુત આપ્યો હતો; તેની ઉપરથી આપણે બાકી રહેલું મહાન કામ હાથમાં ધરીએ. આપણે આજે અને અત્યારે એ સંકલ્પ કરીએ કે, એ બધાએ પોતાના પ્રાણની આહુતી આપી હતી તે ફોગટ ન જાય. આપણે એ સંકલ્પ પણ કરીએ કે, ઈશ્વરની સાક્ષીએ આ દેશને સ્વતંત્રતાનો પુનર્જન્મ મળે; અને લોકોની, લોકો માટે અને લોકો વડે ચલાવાતી સરકાર આ પૃથ્વી ઉપર અમર રહે.”

[ Four score and seven years ago our fathers brought forth on this continent, a new nation, conceived in Liberty, and dedicated to the proposition that all men are created equal.

     It is rather for us to be here dedicated to the great task remaining before us — that from these honored dead we may take increased devotion to that cause for which they gave the last full measure of devotion — that we here highly resolve that these dead shall not have died in vain — that this nation, under God, shall have a new birth of freedom — and that government of the people, by the people, for the people, shall not perish from the earth. ]

 આખું ભાષણ વાંચો


     અમેરીકાની સ્વતંત્રતાની ભાવનાને આ અમર વ્યાખ્યાન યોગ્ય રીતે ઉજાગર કરે છે; અને વીશ્વભરમાં લોકશાહી અને માનવ હક્કોના પાયાની ઈંટ જેવું ગણાય છે,

     આમ છતાં કાળા લોકોની વ્યથાઓ પુરા સો વરસ સુધી જારી રહી હતી. એમના માટેની સુગ, સામાજીક આભડછેડ, અન્યાયી કાયદાઓ અને કુ ક્લુક્સ ક્લાન જેવી ત્રાસવાદી સંસ્થાઓનો જુલમ જારી રહ્યાં હતાં. ખાસ કરીને દક્ષીણના રાજ્યોમાં તો મુક્ત બનેલા ગુલામોની દશા બહુ જ દયનીય બની હતી.

      બધાને માટે સ્વતંત્રતાની સતત અમેરીકન પ્રક્રીયાના પ્રતાપે ગુલામોને સાચી સ્વતંત્રતા મેળવવા બીજા સો વરસ ઝઝુમવું પડ્યું હતું.

..  પણ એની વાત આવતા અંકે.

Advertisements

Comments are closed.

%d bloggers like this: