સૂરસાધના

ગુજરાતી લેખિનીમાં સ્વૈરવિહાર

બની આઝાદ – અપેક્ષાઓ

આખી લેખમાળા માટે અહીં ‘ક્લિક’ કરો   

‘અભિગમ બદલવાથી સમય આધીન થાય.’

    આ ખાલી વાત કે મનનો તુક્કો નથી.

    સાવ સામાન્ય રીતે જીવનની શરૂઆત કરનાર અને ખાસ બુદ્ધિ  કે સાધન સમ્પત્તિ ન ધરાવતા હોય તેવી, વ્યક્તિઓ યુગપુરૂષ જેવું જીવન જીવી ગયાના અસંખ્ય દાખલા આપણી નજર સમક્ષ મોજૂદ છે. આલ્બર્ટ આઇન્સ્ટાઇન અને ગાંધીજી આ બે જ વ્યક્તિઓનાં જીવન જુઓ, અને આપણને ખાતરી થશે કે તેઓ આઝાદ થઇ ગયેલ વ્યક્તિઓ હતા. આપણે તેવી ઊંચાઈઓ હાંસલ કરવા જરૂરી તાકાત ધરાવી શકીએ તેમ છે.

આ તો બહુ મોટી વાત થઇ;
અને આપણે કરી શકીએ તેવી વાત.
કોઇની મદદની,
જન્મજાત ક્ષમતાની  કે
સમ્પત્તિની જરુર જ નહીં.

      પણ આપણે તે કેમ કરી શકતા નથી? આ તો એવી વાત થઇ કે, આપણી પાસે હથિયાર છે, અને આપણે તે વાપરી શકતા નથી. કેટલી મોટી વિડંબણા! કેટલી અસહાયતા!

    જો આપણે આ બાબતને ગંભીરતાથી લેવા માંગતા હોઇએ, અને આઝાદ થવાનો સંકલ્પ કરવા માંગતા હોઇએ તો, પહેલાં આ અસહાયતાનાં કારણો અને પરિબળો સમજવાં જોઇએ.

    આપણને શાસ્ત્રોમાં ષડ્‍રિપુઓ  વિશે કહેવામાં આવ્યું છે. કામ, ક્રોધ, મદ, લોભ, મોહ અને મત્સર.મારા મતે આ બધા દુશ્મનો એક જ અસહાયતામાંથી જન્મતા, મનના વિકાર છે. એક જ મૂળભુત અસહાયતા આપણને આ વિષચક્રમાં ફસાવા મજબૂર કરે છે. આપણે મનના આ વિકારોના પ્રવાહમાં તણાઇ જઇએ છીએ -સાવ વિવશ થઇને,  એક તરણાંની જેમ,  લાકડાના એક નિર્જીવ ઠુંઠાની જેમ. આ છ રિપુઓ તો પ્રવાહ છે, વહેણ છે –  માનવજીવનના અવિભાજ્ય ભાગ છે. તે બધા પ્રવાહ પાછળના પરિબળને કારણે પેદા થતાં વમળ માત્ર છે.

    કયું છે આ પરિબળ?  કયો છે આ પ્રચંડ તાકાતવાળો જળરાશીનો ધોધ – જે જીવનને છિન્ન ભિન્ન વમળોમાં પલટી નાંખે છે? – જેમાં તણાયા સિવાય આપણે કશું જ કરવા સમર્થ નથી?  કઇ છે આપણી એ મૂળભુત નબળાઇ; જેના કારણે સર્જાતા  વમળોમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા, પેલા છ યે  દુશ્મનો અટ્ટહાસ્ય કરતા આપણી વિડંબના કરે છે? આપણી જીવન જીવવાની આઝાદીને, મુક્ત ગગનમાં મ્હાલવાની આપણી તાકાતને  ધરાશાયી કરી નાંખી છે?

    એ છે: જીવનની મુળભુત, જીવનના પાયામાં રહેલી,  જગત પર પહેલા શ્વાસ લીધાની સાથે જ આપણી સાથે જડાયેલી, જીજીવિષા- જીવતા રહેવાનો મરણિયો પ્રયાસ. આપણી, આપણા પોતાના હોવાપણા પાસેની એક માત્ર અપેક્ષા :

‘મારે જીવતા રહેવું છે.
મારે મરવું નથી.’ 

    અપેક્ષાનું આ પ્રથમ ચરણ; પહેલા શ્વાસ સાથે જડાયેલી એ ચીસ, એ રૂદન – એ જ છે આપણી બધી અસહાયતાનું મુળ.

  અપેક્ષા
પ્રયત્ન
સફળતા
  મદ
  લોભ
  કામના

નવી અપેક્ષા
 

  અને વળી………

  અપેક્ષા
પ્રયત્ન
  અસફળતા
   ક્રોધ
   હતાશા

બીજું કોઈ આગળ નીકળી ગયાનો ઓથાર

ઇર્ષ્યા
   વેર લેવાની ભાવના

      બસ! બધાં જ વિષચક્રો ફરી શરુ.  વધારે પ્રબળ  વિષચક્રો.  એજ પ્રવાહમાં વહેવાનું,  ફંગોળાવાનું – કદીક પ્રવાહની ઉપરની સપાટી પર આવીને તર્યાનો આનંદ માણવાનો; અને ફરી પાછા અંદર ડુબકી અને ગુંગળામણ – એ જ વિવશતા, એજ પાછી  જન્મચીસ – નવા સ્વરૂપે –

‘મારે જીવવું છે.
મારે મરવું નથી. ‘ 

આ છે આપણું જીવન.
  અપેક્ષા – અપેક્ષા – અપેક્ષા…. કદી ન સંતોષાય એવી ભૂખ અને તરસ.. ઝાંઝવે ઝાંઝવાં..એ જ ગુલામી – એ જ બંધન – એ જ જન્મભરની કેદ.  

” આકાશ તો મળ્યું, પણ ઊડી નથી શકાતું.
પિંજરને તોડવામાં પાંખો કપાઇ ગઇ છે.”

– શોભિત દેસાઇ

     આઝાદ થવું છે ને? જોનાથન લીવીન્ગ્સ્ટન સીગલની જેમ મુક્ત ગગનમાં ઊડવું છે ને?  આનંદ, ચૈતન્ય, સત્ય અને પરમ તત્વને પામવું છે ને ?

તો આ અપેક્ષાની ચુંગાલમાંથી છુટવું પડશે.

——————

વધુ ત્રીજા ભાગમાં ….

Advertisements

14 responses to “બની આઝાદ – અપેક્ષાઓ

  1. nilam doshi ઓક્ટોબર 26, 2006 પર 5:51 એ એમ (am)

    જાતને બધા આગ્રહો,બધા પૂર્વગ્રહો..શંકા.આશંકાઓ..અપેક્ષાઓથી મુકત કરી શકાય તો…સાક્ષીભાવે જીવી શકાય તો…તો આઝાદ બની શકાય.શબ્દોના શણગાર બહુ આસાન છે.પણ….
    અને અઘરૂ છે માટે જ પ્રયત્ન તો કરવો જ રહ્યો ને!અને આંશિક રીતે પણ સફળ થઇ શકાય તો પણ ઘણું સારૂ કામ થઇ શકે.
    દાદા,સરસ છે.આભાર.
    અસીમ આકાશમાં જોનાથન સીગલ ની જેમ ઉડવાની હોંશ તો હોય પણ….
    માનવીની મર્યાદાઓને અતિક્રમી શકાય તો જ એ શકય બને. ને?..

  2. j4jules માર્ચ 4, 2008 પર 11:07 એ એમ (am)

    Well, I strongly believe that there are no limits if realy dream on something – we make that dream our life, nothing is impossible.

    And it all works on fundamental of ‘law of attraction’ , we attract the power we think about,

    I have read 7 habits of Highly effective people, watched the movie ‘SECRET’ and read GEETA SANDESH different time in different perspective – message is same

    Karma karo – karma ma sradhdha rakho, fal ni chinta na karo, what says be confident about ur karma and result of that karma – I m quite convinced about it

  3. rkpatel ઓગસ્ટ 10, 2008 પર 4:32 એ એમ (am)

    We-humans in general and we-Indians in particular are SAME as the insects,birds, beasts,brutes or animals.

    Because like them we LOVE or CARE FOR NOTHING-ELSE or NOBODY-ELSE in the WORLD EXCEPT FOR OURSELVES or ME or MINE.

    FREEDOM from SELF or SELFISHNESS is JUST THINKING,THOUGHT or IDEA for all of us.

    But like Gandhiji it is POSSIBLE to live in the world FREE-OFF or FREE-FROM OURSELF or SELFISHNESS or ME or MINE.

    Think about that for a moment..!!

    rkpatel,
    wn,nz.

  4. Ullas Oza ડિસેમ્બર 7, 2009 પર 6:19 એ એમ (am)

    અભિગમ વિષે સ્વામી તદ્રુપાનન્દ :
    ૧. કદમ અસ્થિર હો તેને કદી રસ્તો નથી જડતો, અડગ મનના મુસાફરને હિમાલય પણ નથી નડતો.
    ૨. ક્ષિતિજોને આંબવાની હામ જો હૈયાને હશે, ગગનનો ધ્રુવતારો પંથનો સહારો થશે.
    અપેક્ષા વિષે ઍક શાયરે સારુ કહ્યુ છે :
    ઈચ્છાઓનુ વળગણ ના હો, હવે ઍ પણ ઈચ્છા ના હો !
    —-
    જિજીવિષા ક્યારે છોડી દેવી તે કહેવુ બહુ મુશ્કેલ લાગે છે.

  5. aataawaani ફેબ્રુવારી 19, 2013 પર 9:33 એ એમ (am)

    मिटादे अपनी हस्तिको अगर कुछ मर्तबा चाहे
    की दाना खाक़ में मिलकर गुले गुलज़ार होता है

  6. Sharad Shah ફેબ્રુવારી 22, 2013 પર 1:24 એ એમ (am)

    આશા, અપેક્ષા, કલ્પના, સ્મૃતિ, ઈચ્છા આ પાંચ બાઈઓએ માણહજાતને દુખી દુખી કરી નાયખો. મારી વાલી કેડો ય નહી મુક્તિ.

  7. pravinshastri ઓગસ્ટ 29, 2014 પર 8:57 એ એમ (am)

    Reblogged this on પ્રવીણ શાસ્ત્રીની વાર્તાઓ અને મિત્રોની પ્રકીર્ણ પ્રસાદી and commented:
    બ્લોગ જગતના બાદશાહ સુરેશભાઈનું અપેક્ષાઓ અંગેનું ચિંતન ખુબ જ વિચારવા જેવું છે. એમના બ્લોગની આ વાનગીને એમની મંજુરી વગર જ, મિત્રની પ્રસાદી સમજીને મારા વાચક મિત્રો માટે રજુ કરું છું. સુરેશભાઈ ક્ષમ્ય ગણશે એ અપેક્ષા તો ખરી જ.

તમારા વિચારો જણાવશો?

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s

%d bloggers like this: