સૂરસાધના

ગુજરાતી લેખિનીમાં સ્વૈરવિહાર

આ જીવનને બોજ ગણી, વેંઢારવાનું છોડી દે.

થોડું વધારે પણ હવે, તું વિચારવાનું છોડી દે.

માણસ કયો માણસ નીકળશે, ધારવાનું છોડી દે.

ના ગણીશ તું ભાર એને, કાં પછી ઉંચકીશ નહીં

આ જીવનને બોજ ગણી, વેંઢારવાનું છોડી દે.

ડો. મુકેશ જોશી

ડો. મુકેશ જોશી સાથે અંગત પરિચય કશો નથી; પણ ઈમેલ દ્વારા તેમણે મોકલેલી ગઝલથી નિજ- વિચાર -ધારાને પુષ્ટિ મળી(!); એટલે આ છાપા પર ચઢાવી દીધી.

આખી રચના આ રહી

આમ તો આપણને ગમતું જ આપણને ગમતું હોય છે! અને એની જ આપણે પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા કરતા હોઈએ છીએ; આથી આવી આ એક વધુ ચેષ્ઠાને મિત્રો સાંખી લે; તેવી વિનંતી. અથવા એનો વિરોધી વિચાર વ્યક્ત કરવા દિલી આમંત્રણ.

——–

        હવે આ બે કડી કેમ બહુ ગમી – તે વિશે…

[આ બ્લોગ પર ફિલસૂફી વધારે ખેડાઈ છે- ૭૦ + ઉમરે સ્વાભાવિક વૃત્તિ જ તો ! ]

      શાસ્ત્રોમાં અંતરયાત્રા વિશે – ખુદને જાણવા/ પામવા વિશે- ઘણું બધું લખાયું/ કહેવાયું છે. એની સાથે વિવાદ કરવાનો કોઈ આશય નથી. પણ ડો. મુકેશ જોશીના વિચાર કશુંક જૂદું – જમીનની કદાચ વધારે નજીકનું કહી જાય છે – અને એટલે જ એમની વાત શીરાની જેમ ગળે ઉતરી ગઈ.

     આજે સવારે જ અમુક નેટ મિત્રો સાથેનો ઈમેલિયા સંવાદ કોપી.પેસ્ટ કરું છું ! –

શાસ્ત્રોક્ત બધી વાતો સ્વીકાર્ય જ હોવી જરૂરી નથી .
કારણ…
      શાસ્ત્રો ચેતનાના અંતિમ શિખરે પહોંચવાનું માર્ગદર્શન આપે છે. સમાજમાં બધા એ શિખરે પહોંચી શકવાના નથી જ. અને એ જરૂરી પણ નથી. બધા સન્યાસી થઈ જશે; તો સંસાર ચાલશે શી રીતે? સંસારની રચના જે રીતે છે; તે યથાયોગ્ય જ છે.
       ‘જીવો જીવસ્ય ભોજનમ્. ‘  – એ કુદરતી વ્યવસ્થા છે- અહિંસા પ્રેય હોય; તો પણ શ્રેય નથી !! 
      ‘પ્રેય એટલે માત્ર ભોગ વિલાસ.’ – એ બહુ જ ખોટી માન્યતા છે. આપણા સમાજમાં એ જ મોટા ભાગે દેખાય છે ; એટલે ઉચ્ચ કક્ષાએ પહોંચેલા સાધકો/ વિચારકો એની સામે લાલબત્તી ધરતા આવ્યા છે. કદાચ સમાજને ઠીક રસ્તે રાખવાની એ નેમ થી જ ‘કર્મનો સિદ્ધાંત’ ઉપજાવવામાં આવ્યો છે.
   આપણા જેવા સામાન્ય માણસોના  ટૂંકા જીવનમાં જાગૃતિ  મોટા ભાગે મોટી ઉમરે જ – ૬૦, ૭૦ પછી જ – આવતી હોય છે. (અને એ પણ કદાચ જ!) એ વખતે પણ સન્યાસ માટે અંદરથી પૂર્ણ  તૈયારી મોટા ભાગે નથી હોતી. રાગ દ્વેશથી વિમુક્ત થવાનો રસ્તો બહુ જ શુષ્ક હોય છે. એની ઉપર ચાલવાની શરૂઆત કરતાં જ એ ખબર પડે છે કે, બધું પ્રેય છોડી દેવું સહેલું નથી.
       કદાચ જરૂરી પણ નથી
    શેષ જીવન કોઈને પણ મદદ કરી શકીએ;  બે ઘડી આનંદનો વ્યાપ કરી શકીએ; કર્તા ભાવ બને એટલો ઓછો કરીએ; અનેકવિધ, નિર્દોષ પ્રવૃત્તિઓમાં મગ્ન રહીએ… આટલું પણ આપણે – સામાન્ય માણસો – કરી શકીએ; તો બસ છે.
    અને જો આ અભિગમ નાની ઉમરથી આવવા લાગે – તો એ માનવ સમાજ માટે બહુ મોટી ઉત્ક્રાન્તિ હશે.
   પૂર્ણ ચેતનામાં જ રહેતો માનવ સમાજ; એ એની પછીનું,  ઉત્ક્રાન્તિનું પગથિયું હશે.
————
       માટે જ ‘બની આઝાદ’ માટે હાસ્ય, હોબી અને સેવા એ અગત્યનાં પગથિયાં છે.
-સ્વાનુભવે ઉપજેલી સમજ.

     આપણા જીવનમાં ઘણા બધા તણાવો આવ્યા જ કરતા હોય છે. મોક્ષ પ્રાપ્તિનું લક્ષ્ય પણ તણાવ સર્જતું જોવા મળે છે.

કશો ભાર ન વેંઢારવાની આ વાત ગમી ગઈ. 

Advertisements

5 responses to “આ જીવનને બોજ ગણી, વેંઢારવાનું છોડી દે.

  1. jagdish48 ડિસેમ્બર 4, 2013 પર 11:17 પી એમ(pm)

    ‘પ્રેય’ અને ‘પ્રિય’ માં ભેદ કરીએ તો સ્પષ્ટા મળી જાય.
    બાકી ૭૦ + પછી પણા ‘ટઈમપાસ’ માટે ફીલસુફી યાદ આવે છે. 🙂
    એક તારણ એવું આવે છે કે NRG ને શિરો બહુ ભાવે છે…… 😉

  2. pragnaju ડિસેમ્બર 5, 2013 પર 8:17 એ એમ (am)

    ના ગણીશ તું ભાર એને, કાં પછી ઉંચકીશ નહીં
    આ જીવનને બોજ ગણી, વેંઢારવાનું છોડી દે.
    જાણે અમારે માટે લખાઇ ! ઉંમર થાય, શરીર પાછું પડે અને પછી પહેલાં જેટલો કામનો ભાર વેંઢારી ન શકાય એટલે મનની અકળામણ વધી જાય. આખી જિંદગી બધું જ બરાબર કર્યું હોય, ક્યાંય કશું જ ચલાવી લીધું ન હોય એટલે ક્યાંય કશી જ કચાશ ગમે નહીં. કોઈનું કરેલુંય ગમે નહીં અને ન થાય એની અકળામણ ખૂબ વધી જાય ને પરિણામે મનનો ઊભરો પોતાના માણસ પર જ નીકળે ને ! જીવનમાં જુદા જુદા તબક્કે દામ્પત્યના રંગ બદલાતા રહે છે
    અમારા સમજુ સંતાનોઆ અંતરંગોને પારખીને શુભેચ્છા પાઠવે છે. ‘ સંપીને લડજો’

  3. pushpa1959 ડિસેમ્બર 5, 2013 પર 9:28 એ એમ (am)

    have aapne donkey ke pothiyathi mati manav banya

  4. Sharad Shah માર્ચ 10, 2014 પર 10:36 એ એમ (am)

    એક ઝેન ગુરુ ભંગારનો ધંધો કરતાં. એક મુમુક્ષુએ રસ્તામાં જ તેમને રોક્યા અને પૂછ્યું, “સમાધિ શું છે?” ઝેન ગુરુએ ભંગારનો થેલો ખભેથી ઉતારી નીચે મુક્યો. મુમુક્ષુએ બીજો પ્રશ્ન પૂછ્યો, “સંસાર શું છે?” ઝેન ગુરુએ ભંગારનો થેલો ખભે મુક્યો અને ચાલવા માંડ્યું.

તમારા વિચારો જણાવશો?

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s

%d bloggers like this: