સૂરસાધના

ગુજરાતી લેખિનીમાં સ્વૈરવિહાર

જે છે તે આ છે

        કદાચ શરણાગતિનો આ શુદ્ધભાવ આપણે યોગ્ય રીતે સમજ્યા નથી માટે, આ બાબત એક ચોખવટ જરૂરી છે.

        ‘વર્તમાનમાં જીવન’માં આ શરણાગતિનો ભાવ છે. પણ શબ્દોની મર્યાદાને કારણે આનો લૌકિક – લાચારીનો અર્થ જ આપણે સમજવા ટેવાયેલા છીએ – દીન ભાવ, દુખિયારા જણનો ભાવ, કૃષ્ણ કે આપણે માનતા હોઈએ તે ઈશ્વરના શરણે જવાનો ભાવ.

       પણ વર્તમાનમાં જીવવાની રીતમાં આ ભાવ લગીરે નથી હોતો. જ્યારે આપણે વર્તમાનમાં જીવતા થવા લાગીએ છીએ; ત્યારે આપણું પાયાનું પરમ તત્વ જાગૃત હોય છે- એ પાગલ, ચંચળ, અનેક આવરણો અને સંસ્કારોથી ઘેરાયેલા મનના સહારે નથી હોતું. એ મનને દોરે છે.

        જ્યારે આમ બનવા લાગે છે; ત્યારે આપણને ભુત અને ભાવિનાં વમળો ગ્રસી શકતાં નથી. કોઈ શંકાઓ, કુશંકાઓ, અપેક્ષાઓ, લાલસાઓ આપણને પથભ્રષ્ટ કરી નથી શકતાં. આપણે વિવેક બુદ્ધિથી પરિસ્થિતીનું મૂલ્યાંકન કરવા પ્રતિબદ્ધ બનતા જઈએ છીએ. યોજના પૂર્વક આયોજન કરી શકવાની; વિકલ્પોનો અભ્યાસ કરવાની અને સૌથી યોગ્ય નિર્ણય લેવાની આપણી ક્ષમતા જાગૃત બને છે. અનેક મોરચે એક સાથે ઝઝુમવાની આપણી કાર્યક્ષમતા મહોરી ઊઠે છે.  એને કોરાણે મુકવાની તો આમાં વાત જ  નથી.

હતાશ,
નીરાશ,
નિર્વીર્ય
બનેલા અર્જુનમાં આવેલી
આ જાગૃતિ હોય છે.

       ભક્તિમાર્ગમાં આપણે એને ઈશ્વરના શરણે જવા તરીકે સમજીએ છીએ. અને તે પણ બરાબર જ છે. કોને શરણે જવાનું? જેની અમાપ શક્તિમાં આપણને વિશ્વાસ છે- એના શરણે. એની શક્તિઓ આપણામાં પ્રગટે ; આપણને તાકાત આપે; જુસ્સો આપે – તેવી પ્રાર્થના સાથે. ‘ઉપરવાળો બધું  સંભાળી લેશે.’ એમાં ભાવ તો એ છે કે, આપણી અંદર રહેલો તેનો અંશ જાગૃત બને, પરિસ્થીતિ સંભાળી લે અને  એની શક્તિઓ આપણામાં કાર્યરત થાય. આપણું પેલું મેલું, ગંધાતું, રોગિષ્ટ, સડેલ મહોરૂં નહીં જ.

       આથી ભક્તિમાર્ગ જચતો હોય કે, સાધના માર્ગ… આ જાગૃત થવાની વાત છે.

    જો ભક્તિ કે સાધના આપણને આપણા કર્તવ્યમાંથી ચલિત કરી દે; આપણને અકર્મણ્યશીલ બનાવી દે- તો સામેની દિવાલ પર નોંધી લો કે…..

આપણે ખરેખર જાગ્યા જ નથી.
એવા જ બીજા કોઈ અંધારા બોગદામાં
આપણે ફસાયેલા જ છીએ.
એવી ભક્તિ કે એવી સાધના
ખોખલી,
વેવલી,
પથભ્રષ્ટ કે
અર્થવિહીન છે-
પલાયનવાદી છે.

       જ્યારે આપણે આપણા ખયાલો બદલતા થઈએ છીએ; તેમ આપણે સંજોગોના ગુલામ નથી રહેતા; આપણે આઝાદ બની શકીએ છીએ. નવી સર્જકતા, જીવન જીવવાનો એક સાવ તાજો ગુલદસ્તો આપણી અંદર મઘમઘતો થાય છે – વિજયી થવાય કે ન થવાય એની કોઈ તમા વિના.

      આ લડાઈના મોરચે ઝઝૂમતા, શુરવીર યોદ્ધાની જાનફેસાની છે. જીવનના સંગ્રામને એક રમત તરીકે જોઈને ખેલતા રહેવાની એક નવી જાગેલી ફૂલ ગુલાબી બાળચેષ્ટા છે.

હરિનો મારગ છે શૂરાનો, નહિ કાયરનું કામ જોને;
પરથમ પહેલું મસ્તક મૂકી, વળતા લેવું નામ જોને

રામ-અમલમાં રાતામાતા પૂરા પ્રેમી પરખે જોને;
પ્રીતમના સ્વામીની લીલા, તે રજનિ-દન નરખે જોને

( આખી સ્તુતિ અહીં.)

(અહીં ‘રજનિ-દન નીરખે’ માં સતત જાગૃતિનો સાક્ષીભાવ અભિપ્રેત છે- એ હવે સમજાશે.)

આથી જ

જે છે – તે આ છે.

————-

     પણ આમ લખવું, બોલવું અથવા વાંચવું અને સાંભળવું જેટલૂ સરળ છે – એટલું એનું આચરણ નથી હોતું !

કોઈ પણ સિદ્ધિ માટે સાધના જરૂરી છે.

આઝાદ બનવા માટે
સતત વર્ધમાન
અને ઉત્સાહ સભર
અભ્યાસ જરૂરી છે- 

જીવનના સમગ્ર પાસાંઓને આવરી લે તેમ. 

અથવા

નરસૈયા કે મીરાં જેવી
ઉચ્ચ કક્ષાનું આત્મ સમર્પણ.

‘ બની આઝાદ’  લેખમાળા માટે અહીં ‘ક્લિક’ કરો

Advertisements

6 responses to “જે છે તે આ છે

  1. અક્ષયપાત્ર/Axaypatra જાન્યુઆરી 19, 2014 પર 7:08 એ એમ (am)

    ભૂત, ભવિષ્ય કે વર્તમાન, સમય પણ એક કલ્પના છે. પરમ તત્વ કે જેને આદિ કે અંત નથી તે સાથે જોડાયા વગર પ્રમનો અખૂટ ઝરો હ્રદયમાં પ્રગટે નહી. અને જ્યાં સુધી એ ન પ્રગટે ત્યાં સુધી ખરી જાગૃતિ આવે નહી..સ્વસ્થ થયા વગર પરમ તત્વ સાથેનું જોડાણ શક્ય નથી. સ્વસ્થતા ને ફકત દેહ સાથે જ સંબંધ નથી. બિમાર વ્યક્તિ પણ પોતાનામાં સ્થિર થઈ શકે. પણ સ્થિરતા સ્થાયી હોય તો ભાવો પર અંકુશ આવે અને ક્રોધ જેવા શત્રુને જીતી શકવા સમર્થ થઈએ. પ્રેમનો અખૂટ ઝરો પ્રગટવા આડે જે ઘણા આવરણો છે તે બહારના નહી અંદરના જ છે. કેટલીક વાર આપણી જડતાને આપણે સ્થિરતા માની લેતા હોઈએ છીએ…કસોટી થતા જ ક્રોધ જેવા હિંસક ભાવો પરનો કાબુ કેટલો છે તે સમજાય…. કસોટી વગર આપણને આપણી પણ ખબર નથી હોતી… તેથી જ તો જીવનમાં દુઃખો વગર સમજણ ખાસ વિકસતી નથી ને? વિચારોની જડતાનું આવરણ સ્થિરતાનો આભાસ જન્માવે છે અને પ્રેમના અખૂટ ઝરા વગર પરમ તત્વ સાથેનું જોડાણ પણ આભાસી પુરવાર થાય છે…ખરી રીતે જોઈએ તો પરમ તત્વ સાથે આપણે સૌ એક તાંતણે જોડાયેલા જ છીએ ને! ફક્ત આવરણો ખસેડવાની જરૂર છે. આપણું ખુદનું મન પણ આપણને આભાસોથી છેતરે નહી તે જાગૃતિ વગર ખરી જાગૃતિ ક્યાંથી પ્રાપ્ત થાય? સતત ધ્યાન જેને આપણે ભક્તિ કહીએ છીએ તે દુ્ષ્કર છે. આપે કહ્યુ તેમ હરિનો માર્ગ છે શૂરાનો….આભાર સહ… અસ્તુ…

    • સુરેશ જાન્યુઆરી 19, 2014 પર 8:09 એ એમ (am)

      રેખાબેન
      બહુ જ અગત્યની વાત યાદ દેવડાવવા માટે આભાર.
      ‘પ્રેમ’ એ જીવનનું પાયાનું તત્વ છે. કોઈ સાધના કે ભક્તિ પ્રેમ વગરની અર્થહીન જ હોય છે.
      એક બહુ જ સરસ વાત આર્ટ ઓફ લિવિન્ગના એક સત્સંગમાં એક જૂના સાધકે કરેલી. આપણે યોગાસન કરવાની અથવા ખાનપાન પર નિયમન કરવાની શરૂઆત કરીએ;ત્યારે સૌને નડતી સમસ્યા કંટાળો હોય છે. આ ભાઈએ એવી સરસ મજાની વાત કરી કે, શીરાની જેમ ગળે ઊતરી ગઈ!
      એમણે કહ્યું કે, આમ થાય ત્યારે મનમાં એવો વિચાર /ભાવ કરો કે,
      ‘આ શરીરે આપણી કેટલી બધી સેવા કરી છે? જન્મ્યા ત્યારથી હૃદયનો એક પણ થડકારો એ ચૂક્યું નથી. રાતે આપણને બહુ જ વહાલું આપણું મન આરામ કરી લે છે; પણ એ હૃદય અને એ ફેફસાં સહેજ પણ ચુકતા નથી. આ કસરત કે ખાન પાન પર મારે નિયમન એમની પર અત્યંત પ્રેમના કારણે કરવું છે. એમની આ સેવા મારે કરવાની છે.’
      તમે નહીં માનો કે, જ્યારથી આ ભાવ સાથે યોગાસન અને પ્રાણાયમ કરું છું; ત્યારથી એમાં લગાવ વધી ગયો છે; અને સતત વધતા અભ્યાસથી એમાં દિન બ દિન વધારે ને વધારે પૂર્ણતા આવતી જાય છે, વધારે સ્ટ્રેચ વધતી ઉમર સાથે પણ થઈ શકે છે.

      અને આવો જ ભાવ કૃતજ્ઞતાનો છે, ‘પદ્મમુદ્રા’ વાંચવા ભલામણ. એ ભાવે તો ગજબનું પરિવર્તન વિચારોમાં આણ્યું છે.
      https://gadyasoor.wordpress.com/2013/06/21/padam_mudra/

  2. pragnaju જાન્યુઆરી 19, 2014 પર 9:41 એ એમ (am)

    તમારી અને મા. રેખાબેનની સહજ, સરળ, સુંદર વાત માણી આનંદ થયો. પ્રેમ, ઇશ્ક અને લવ એ ન કેવળ સનાતન,મુસ્લીમ , ખ્રીસ્તી કે અનેક ધર્મોનો સાર છે. તે શરણાગતીભાવ થી આપવાનો છે બાદમા જરુર પમાય છે જ

  3. pushpa1959 જાન્યુઆરી 19, 2014 પર 10:38 એ એમ (am)

    thank u sir, shabdono aanand lute che ane malkay che andar ane bahrno ladlo

  4. phbharadia જાન્યુઆરી 19, 2014 પર 12:16 પી એમ(pm)

    માનનીયશ્રી,
    આ ચીલ ઝડપે પ્રગતિ કરતા વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજીના સમયમાં આપણે આ પ્રભુતત્વ ક્યાં સુધી ગોતતા રહીશું?
    આત્મા પરમાત્મા ની વાતો છોડીને જે લોકોને સેવ શુશ્રુષા કરવી હોય તેમના માટે ઘણી સંસ્થાઓ છે પણ આત્મા પરમાત્માની ફિલોસોફીની ચર્ચા કરતા લોકોને ‘મિશનરી’ પ્રવૃત્તિમાં રસ નથી કેમકે તેમાં પોતાનો ઉદ્ધાર દેખાતો નથી આવા સ્વાર્થી અને સ્વલક્ષી વલણમાં હવે ફેરફાર કરવા જોઈએ.
    વિદેશમાં જઈને વસેલી હિન્દી પ્રજાના સંતાનોના યુવાન વર્ગોમાં જે જુસ્સો અને ઉદારતા છે તેમની હજુ આપણા સમાજમાં પૂરી કદર નથી થઇ આજ લોકો આવતા વર્ષોમાં કરી દેખાડશે ત્યારે જૂની પેઢીના આત્મખોજકોને અચંબો થશે અને તેનો યશ લેવાનો પોતે દાવો કરશે કે અમારી સંસ્કૃતિ અમારા સંસ્કાર વગેરે વગેરે!!
    આત્મા પરમાત્માનું ખોજન હિમાલયમાં તાપ કરવા ગયેલા લોકો પર પર છોડીદો,ત્યાં ગયેલા વર્ષો સુધી ત્યાં શું કર્યું તેની કોઈને ખબર નથી.
    અને જો તેમને કઈ પણ જ્ઞાન લાધ્યું હશે તો તેઓ કોઈને તેનો લાભ આપવાના નથી!!
    ગરીબ,માંદા.કચડાયેલા અને તરછોડાયેલા લોકોની સેવા એજ અત્યારના ના યુગની તાતી જરૂરત છે.
    આત્મા પરમાત્માનું કલ્યાણ તેમાંજ છે
    અસ્તુ.
    પ્રભુલાલ ભારદિઆના નમસ્તે

  5. pami66 જાન્યુઆરી 22, 2014 પર 6:17 પી એમ(pm)

    જે છે તે આ છે
    હમણા છે
    અંહી છે

તમારા વિચારો જણાવશો?

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s

%d bloggers like this: