સૂરસાધના

ગુજરાતી લેખિનીમાં સ્વૈરવિહાર

જીવન વિશે એક દર્શન

જીવન વિશે વિચારો અને વિધવિધ દૃષ્ટિ બિંદુઓથી દર્શન એ આ બ્લોગ પર શરૂઆતથી જ ગમતીલો મત્લા રહ્યો છે. કેલિફોર્નિયાના બે વિસ્તારમાં રહેતાં કલ્પનાબેન રઘુ શાહના વિચારો દર્શાવતો એક વિડિયો આજે જોવા મળ્યો અને ગમી ગયો – આ રહ્યો

કલ્પના બહેનના ઘણા બધા વિડિયો અહીં
( તેમના પતિ ડો. રઘુ શાહની વિડિયો કળાને સો સલામ )

કલ્પનાનું મંથન – 13

વાત છે મનીષની. ઘરની મુખ્ય વ્યક્તિ મનીષને દસ વર્ષથી જેમાં કામ કરતો હતો તે કંપનીએ તેને ફાયર કર્યો. ત્રણ મહિના થઈ ગયાં. સંયુક્ત પરિવારનાં ખર્ચાને પરિણામે હતાશા ઘેરી વળી. બાળકો અને વૃદ્ધ માતાપિતાની જવાબદારીને કારણે મહિમા ઘર સંભાળતી. એકલે હાથે તૂટી ગયેલાં મનીષને તેના વૃદ્ધ અનુભવી પિતા એક રીંછની વાર્તા સંભળાવે છે. રીંછ જંગલમાં જીવ જંતુઓ અને શાકભાજી ખાઈને જીવન ગુજારતું. એક દિવસ જંગલમાં વરસાદ આવ્યો. આખું જંગલ પાણીથી ભરાઈ ગયું. ખોરાકની મુશ્કેલી ઊભી થઈ. હવે તેણે તરવાનું શીખવા માંડ્યું. ફિશિંગ કરીને ખોરાક મેળવતું. એ ખુશ હતું. પરંતુ પછી પાણી સુકાવા માંડ્યું. ગરમીથી દુકાળ પડ્યો. પાણી અને શાકભાજીની અછત ઊભી થઈ. પછી તે મધપૂડામાંથી મધ મેળવવા ઝાડ પર ચઢતાં શીખ્યું. ટૂંકમાં રીંછના જીવનમાં ઘણી મુશ્કેલીઓ આવી પરંતુ તેણે જીવવા માટે નવી નવી રીત શીખવા માંડી. જોબ ગુમાવવી જીવનનો અઘરો ફૅઝ છે પરંતુ વ્યક્તિએ નિષ્ફળતા અને નકારાત્મકતામાંથી બહાર આવવું જ રહ્યું નહીં તો ડિપ્રેશનનો શિકાર થતાં વાર લાગતી નથી. એક ગુરુએ તેનાં ચેલાને પૂછ્યું, સફળતાનું રહસ્ય શું છે? તો ચેલાએ તરત જવાબ આપ્યો, પરિશ્રમ. ગુરુએ ના કહી. ચેલો કહે, તેજસ્વી બુધ્ધી? પ્રમાણિકતા? પ્રેમ? આખરે ગુરુદેવે કહ્યું, સફળતાનું રહસ્ય, નિષ્ફળતા છે.

આવી કહાણી અનેક ઘરની બની ગઈ છે. દેશ હોય કે વિદેશ, તેમાં ય ખાસ કોઈ વ્યક્તિ કલાક્ષેત્રમાં હોય ,બીજી કોઈ આવકનું સાધન ના હોય ત્યારે ઊભી થતી આર્થિક ભીંસ, તણાવ એક નાગ બનીને ભરડો લે છે. ત્યારે રીંછની વાર્તા ઘણું શીખવી જાય છે! બાકી ડિપ્રેશન એવી ઊધઈ છે, જે માણસને અંદરથી કોરી ખાય છે અને તેને ખબર પણ નથી પડતી. તેની અસર સમગ્ર પરિવાર પર પડે છે. પોતે જાતે જ તેના ડૉક્ટર બનવું પડે છે.

જિંદગી એ કેવાં કેવાં રૂપ બતાવ્યાં છે? ક્યારેય વિચાર્યું છે, આયખું એક જ વાર મળે છે પરંતુ માણસ જન્મથી મૃત્યુ સુધી એક જિંદગીમાં કેટલાં ય પશુની જિંદગી જીવી રહ્યો હતો? ગધેડાની જેમ આખી જિંદગી ભાર વંઢેરતો, પોતાના સ્વાર્થ ખાતર બીજાને લાત મારી ને પલટી ખાઈ જતો, વાંદરાની જેમ કુદકા મારતો તો ક્યારેક શક્તિ પ્રદર્શન કરવા આખલો બનતો. ક્યારેક સાપ બનીને ડંખ મારતો તો વળી સિંહ કે લુચ્ચું શિયાળ બનીને પણ રહેતો. ઘડપણમાં કૂતરાની જેમ હડ હડ થાય તો દૂર થતો અને બુચકારતા તો પાસે આવતો. ગાય જેવો બિચારો બનીને રહી જતો. રોજ વહેલી સવારે એલાર્મ સાંભળીને કૂકડાની જેમ ઊઠી જતો, વેધર ચેક કરીને નોકરીએ જવાની તૈયારી કરીને….ઘડિયાળના કાંટે જિવાતું જીવન આજનો યુવાન જીવતો. પરંતુ જ્યારે વેદમાં વર્ણવેલ માનવના આચરણનું ઉલ્લંઘન કરીને તે પશુતા પર ઊતરીને પ્રકૃતિ સામે બાથ ભીડવા ગયો…ત્યારે?

આજે કોવિડમાં પરિસ્થિતિ બદલાઈ ગઈ છે. ટચ સ્ક્રીન પર ટેરવા ઘસાતા જાય છે અને જીવવાના ભ્રમમાં જિંદગી ઉમેરાતી જાય છે. શરૂમાં થયું ઘરમાં બધા જ સાથે સમય પસાર કરીશું. રોજ નવું નવું ખાવાનું, આરામ કરવાનો, ના કોઈ આવે ના ક્યાંય જવાનું. ઘેરબેઠાં ગ્રોસરી આવે. પતિદેવ પણ પત્નીને ઘરકામમાં મદદ કરે. બાળકો, મા – બાપ બધા જ ઓનલાઇન. zoom પરનાં કાર્યક્રમોથી બધાને મળવું, લેક્ચર સાંભળવા, અવનવા પ્રોગ્રામ જોવાના, જાણે ઘેર બેઠાં ગંગાનો અનુભવ દરેક કરતાં રહ્યાં. હમેશા બદલાવ સૌને ગમતો હોય છે.

જોતજોતામાં મહિનાઓ વીતી ગયાં. નહીં કલ્પેલાં સ્વર્ગના અનુભવની તૃપ્તિ! પણ પછી નશો ઊતરી ગયો. ઘરમાં રહીને પરિવાર સાથે સમય ગાળવા તરસતો માનવ હવે કંટાળ્યો. એક છત નીચે ટકટક ચાલુ થઈ. દરેકને બંધનનો અનુભવ થવા માંડયો. સ્પેસની જરૂર ઊભી થઈ. ઘરમાં હલનચલન અટકી ગયું.ચાલુ ફૅશનના કપડા, દાગીના બધું જ કબાટમાં અકબંધ. મુવી, મેળાવડા, રેસ્ટોરન્ટનું ખાવાનું બધું બંધ.

બાળ ઉછેર એક મોટી સમસ્યા બની ગઈ. શિક્ષણના અનેક પ્રશ્નો ઉભા થયા. વૃદ્ધ તો પ્રાણીસંગ્રહાલયના પ્રાણીની જેમ પુરાઈ ગયા. હેલ્થને લગતા પ્રશ્નો વધ્યા. કોઈને મળાય નહીં. મંદિરમાં જવાય નહીં. ઘરમાં બધાં તેમના લેપટોપમાં ઓનલાઈન વ્યસ્ત રહેતાં. એકલતા ભરડો લેવા માંડી. સામાજિક પ્રાણી કહેવાતા માણસને તરોતાજા રાખતું વિટામિન…. “રૂબરૂ મળીને વિચારોનું આદાન-પ્રદાન કરવું …”જે બિલકુલ બંધ થઈ ગયું. અનેક પ્રશ્નોની વણઝાર.. ઘણાંની નોકરી જતાં આર્થિક પ્રશ્નો ઊભા થયાં. પરિણામે ડિપ્રેશન મોટી સમસ્યા થઈ ગઈ. મોટિવેશનલ થેરાપી જરૂરી બની ગઈ.

કલ્પના સુંદર હોય છે પણ જીવી શકાતી નથી. વાસ્તવિકતા કડવી હોય છે પણ મારી શકાતી નથી. જ્યાં સુધી સોલ્યુશન ના મળે ત્યાં સુધી પ્રૉબ્લેમ રહે છે માટે તેને સ્વીકારે જ છૂટકો. તેનું નામ જીવન. જીવનમાં વ્યક્તિ સતત સમાધાન શોધતો હોય છે કારણકે જીવન પ્રશ્નોથી ભરેલું હોય છે. સમાધાન ત્યારે જ થઈ શકે છે જ્યાં સકારાત્મકતા હોય. સમાધાનથી સાતા મળે છે. અંતે મન ગાઈ ઊઠે છે,

જીવન તુમને દીયા હૈ, સંભાલોગે તુમ
આશા હમેં હૈ, યે વિશ્વાસ હૈ
હર મુશ્કીલ સે, વિધાતા, નિકાલોગે તુમ…

અને નેટ પરથી મળેલ એક નાનકડો વિચાર

તમારા વિચારો જણાવશો?

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  બદલો )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  બદલો )

Connecting to %s

%d bloggers like this: