સૂરસાધના

ગુજરાતી લેખિનીમાં સ્વૈરવિહાર

મરણમાં રહ્યું છે હવે જાગવાનું – ગઝલાવલોકન

ગયું છે જીવન એટલું ઊંઘવામાં,
મરણમાં રહ્યું છે હવે જાગવાનું.

રવીન્દ્ર પારેખ

        એક સરસ ગઝલ ‘લયસ્તરો’ પર વાંચવા મળી અને જાગવાનો મહિમા એક નવા મિજાજમાં ઉજાગર થઈ ગયો.

        આખું યે આયખું ઉંઘવામાં જ મોટા ભાગે જતું હોય છે. કદાચ જાગી જવાય તો એ મરણ છે – ઊંઘતા રહેલા એ મહોરાનું મરણ! આ થાનક પર  વારંવાર આ વાત દોહરાવવામાં આવી છે. એની બહુ જ સરસ  અભિવ્યક્તિ આ ગઝલમાં મળી.

        જાગવાની વાત – કશાકના મરવાની વાત !

એ મરણનું
ઢોલ પીટી પીટીને
સ્વાગત !
કાળા નહીં,
ફૂલ ગુલાબી અક્ષરમાં 

આખી ગઝલ આ રહી

Advertisements

Harnish Jani’s new book : ‘તીરછી નજરે અમેરિકા’

ઘણા જૂના મિત્ર અને હાસ્ય લેખ ગુરૂ હર્નિશ ભાઈના આ પુસ્તકને હૃદયપૂર્વકનો આવકારો

મારી બારી

હરનિશભાઈ જાનીનું પુસ્તક ‘તીરછી નજરે અમેરિકા’ રામનવમીના બીજા દિવસે કૂરીઅર દ્વારા મળ્યું. એમાં રામનવમીનું શું? વિચાર તો મનેય નહોતો આવ્યો. પુસ્તક ખોલીને સાથે લઈ ગયો અને આવતાંજતાં મેટ્રોમાં છ-સાત લેખ વાંચી લીધા. સૌથી પહેલાં મેં કુલ ૩૩ લેખોમાંથી ૩૨મો લેખ વાંચ્યો. અમસ્તા જ. બે-ત્રણ લેખ વાંચ્યા પછી પહેલા લેખ ‘પંચોતેરમા વર્ષે સમય-તંત્ર’ પર આવ્યો. લેખની નીચે તારીખ છે, ૧૩મી ઍપ્રિલ, ૨૦૧૬, પહેલું વાક્ય છે, “આ રામનવમીએ હું જીવનનાં પંચોતેર વરસ પૂરાં કરીશ.” મને થયું, તે પછી ૨૩ મહિને આવેલી રામનવમી, તો હજી ગઈકાલે જ ગઈ. ઓહો, આ તો સુખદ સંયોગ! સાતના અંકને આપણે શુભ માનીએ છીએ અને હવે હરનિશભાઈએ બે ૭ના અંક ભેગા કરી લીધા! અભિનંદન, હરનિશભાઈ!

આ પુસ્તક તમે હસવાનું ધારીને હાથમાં લો તો માનનીય શ્રી રતિલાલભાઈ બોરીસાગરની ચેતવણી છેલ્લા કવર પર સૌ પહેલાં વાંચી લેવી. “…હાસ્યરસનું પુસ્તક નથી, પણ હાસ્યકારનું પુસ્તક તો છે જ.” આ પહેલાં પણ હરનિશભાઈના એક પુસ્તક વિશે લખવાનો મોકો મળ્યો છે ત્યારે પણ મેં…

View original post 427 more words

લગાવ – ગઝલાવલોકન

એક સરસ ગઝલ શ્રીમતિ દેવિકા બહેને મોકલી અને ગમી ગઈ.

dhruv

      લગાવની વાત – passion ની વાત.  અહીં પ્રયત્ન એનું રસદર્શન કરાવવાનો નથી. પણ ‘બ્લોગર’ હોવાના સબબે આ વાત બરાબર સમજાઈ ગઈ છે. બ્લોગિંગ એ લગાવની વાત છે. જીવનની ઘણી બધી બાબતો પણ લગાવની વાત હોય છે.

ખરું પુછો તો …
લગાવ વગર કશું થતું જ નથી. 

     નખશીશ, ગળાડૂબ ભૌતિકતામાં ડૂબેલો, અબજોપતિ  માણસ હોય કે, પોતે જણેલા બાળક્ના પ્યારમાં ગાંડી ઘેલી બનેલી માતા હોય કે, કવિતા લખવામાં ખૂંપેલો અને ખુવાર થઈ ગયેલો માણસ હોય , અથવા ભીતરની ખોજમાં સંસાર ત્યજીને દૂર – સુદૂર એક ખૂણામાં ધ્યાન લગાવીને બેસેલ તપસ્વી હોય…

એકે એક જણ કાંઈક ને કાંઈક લગાવમાં ફસાયેલો હોય છે!

જે ક્ષણે આપણે આ જગતમાં આવીએ અને પહેલા શ્વાસ સાથે ચીસ પાડીએ , ત્યારથી આપણે જીવન સાથે બહુ જ ઊંડા પ્રેમમાં પડી જઈએ છીએ. એ બાંધે છે, ગૂંચવે છે, ઝાટકે છે, ખુવાર કરી દે છે –  અને તારે પણ છે.

  • લગાવનો મહિમા

  • પ્રેમનો મહિમા

  • જીવનનો મહિમા 

     આપણે તો શું ? ત્રણ ત્રણ વાયુઓ પણ એમના પોતીકા લગાવમાં – એમની આગવી મોલેક્યુલર કેમિસ્ટ્રીની ખાનદાની રસમમાં લાગી પડેલા છે !

opinion_trigas

આ શિર્ષક પર ક્લિક કરો…

 

કીડી – એક અવલોકન

     નાનકડી કીડી વિશે લખીએ એટલું ઓછું પડે. અહીં એવો અભ્યાસ  પ્રચૂર લેખ લખવાનાં કોઈ ધખારો, સમય અને શક્તિ નથી. પણ નીચેનો વિડિયો આજે જોયો, અને આ અવલોકન લખવા મજબૂર બની ગયો –

     જોવા માટે ૫૦ મિનિટ ફાળવવી પડશે, અને સૂક્ષ્મદર્શક કેમેરા વડે પાડેલી ફિલમમાં  કીડીઓનાં શરીર જોઈ જુગુપ્સા થાય તો તે  ખમી ખાવી પડશે !

નીચેના વિચારો આવ્યા…

  1. ફિલ્મ પાડનારને, એને દોરવણી આપનાર વૈજ્ઞાનિકોને અને આવા વિડિયો  બનાવનાર ‘Wild life productions  ને હજાર સલામ. હવે આવા વધારે વિડિયો જોવા પડશે.
  2. મરીની ફાડ જેટલી કે બહુ બહુ તો અડધી ચમચી જેટલી લાંબી કીડીનું મગજ કેટલું હશે? પણ એની શક્તિ, ધીરજ વિ. ગુણો જોઈએ તો કીડીઓને લળી લળીને સલામ ભરવી પડે.
  3. આપણા આટલા મોટા શરીરને નરી આંખે ન દેખાય તેવા બેક્ટેરિયા મરણતોલ માર મારી શકે છે. આ ટચૂકડી પાસે એનું મારણ છે! Antibiotic દવાઓ બનાવનારાઓને બે વાત શીખવી શકે તેવી શક્તિ તે  ધરાવે છે.
  4. સૌથી વિશેષ ગમી ગયેલી વાત…
    સામૂહિક વિચાર શક્તિ,બુદ્ધિ, ચેતના અને સંઘબળ

આગળનું અવલોકન … વાચકોને ફાળે !

વિપદ પડે નવ વલખીયે…(મનિષા પંડયા)

‘નૂતન ભારત’ શ્રેણીની વાર્તાઓ ગોતી ગોતીને લખી . પણ ઘર આંગણે, પરિચિત વ્યક્તિની પણ આવી કથા હાજરાહજૂર છે – તે આ સત્યકથાથી જાણવા મળ્યું – મન મ્હોરી ઊઠ્યું.

દાવડાનું આંગણું

વિપદપડેનવવલખીયે

આજથી પીસ્તાળીસ વર્ષપહેલાએકગાંધીવાદીશિક્ષકદમ્પતિએગુજરાતનાઅમરેલીજીલ્લાનાતરવડાગામમાંએકશિક્ષણયજ્ઞશરૂકર્યો. તરવડાનાદૂરસ્થઆશ્રમમાંકોઈશિક્ષકપોતાનીમરજીથીજવાતૈયારથતાહતા, એવાસમયેદંપતીએસ્વેચ્છાએકામમાથે ઉપાડીલીધું. શિક્ષકેપોતેતોલોકભારતીમાંથીશિક્ષણગ્રહણકરેલું, અનેલોભારતીનાગાંધીવાદીરંગમાંપૂરેપુરારંગાયલાહતા, પણએમનાધર્મપત્નીએપણરાજીખુશીથીએમાંસાથસહકારઆપવાનુંનક્કીકર્યું.

સેવાનાભેખધારીપતિપત્નીએઘરેઘરેફરીનેલોકોનેબાળકોનેશાળામાંમોક્લવા સમજાવ્યા. એમનીમહેનતઅનેનિષ્ઠાથીઅભિયાનસફળથવાલાગ્યું, અનેવર્ષોપછીલોકોપ્રયોગનુંઉદાહરણઆપવાલાગ્યા.

નાનાગામનાલાંબાવસવાટદરમ્યાનએમનેત્યાંચોથી દીકરીનોજન્મથયો. ત્રણ દીકરીઓનાજન્મપછીસગાંસંબધી દીકરાનીઆશારાખતાહતા. દીકરીનાજન્મથીઆનંદતોદૂરનીવાતછે,

View original post 773 more words

જિંદગી – ગઝલાવલોકન

life33

    ઘણી બધી પદ્ય અને ગદ્ય રચનાઓનો માનીતો અને બહુ જ લોકપ્રિય વિષય. આજે મહેન્દ્ર ભાઈ ઠાકરે (મુંબાઈ) સ્વ. આદિલ મન્સુરીની એક સરસ ગઝલ મોકલી. આ રહી….

life11

        આમાંના એક પણ શેરનું રસદર્શન કરાવવાની જરૂર છે ખરી? સીધાં, સોંસરવાં હૃદયમાં ઊતરી જાય તેવાં -ક્યાંક સાવ ગામઠી ભાષામાં – વાત, કવિત અને ઉપમાઓ.

      પણ ગઝલાવલોકન માટે બહુ મજાનો વિષય મળી ગયો!

     અબજો લોકોને જન્મથી જિંદગીનું સ્ટેજ તો એક સરખું જ મળ્યું છે. એ જ હાથ, પગ, ધડ, મગજ અને માણસના જિન્સ! પણ કશુંક એવું છે, જે એક માણસને અને એના માનસને બીજાથી જૂદા પાડી દે છે. એટલા બધા જૂદા કે, એકમેક સામે તલવારો, ભાલાઓ, તીરકામઠાં, બંદૂકો, બોમ્બો અને એનાથી ય ભયાનક … વાગ્બાણો અને વિચાર શસ્ત્રો લઈને સૌ જિંદગીની લડાઈમાં મહાવીર યોદ્ધા બની, રણહાક લલકારતા ધોડી જાય છે.

       કેમ કાંઈક પ્લેટોનિક ચમત્કાર નથી સર્જાતો કે, ‘મૂળ એક જ છે.’ – એ સત્ય આત્મસાત બની જાય?

      કદાચ એમ બને તો?

આવી ગઝલો લખાય જ નહીં !

 

દૂધીનો ખાંટુ -નૂતન ભારત

‘ નૂતન ભારત’ શ્રેણીની બધી વાર્તાઓ માટે અહીં ‘ક્લિક’ કરો.
sheo_1

         આઠ ફૂટ લાંબી આ દૂધીનું નામ છે નરેન્દ્ર શિવાની દૂધી’. અત્યારના માહોલ પ્રમાણે ઘણી બધી બાબતોને ભારતના વડાપ્રધાન શ્રી. નરેન્દ્ર મોદીના નામ સાથે સાંકળી લેવામાં આવે છે – પછી ભલે ને એમાં તે મહાનુભાવનો ફાળો એક પૈસાનો પણ ન હોય! પણ આ દૂધીની બાબતમાં એમ નથી. આ જાતની દૂધી પહેલ વહેલી ઉત્તર પ્રદેશમાં અને તે પણ ૨૦૦૭ ની સાલમાં ઊગાડવામાં આવી હતી – જ્યારે શ્રી. નરેન્દ્ર મોદી ભારતના નહીં પણ ગુજરાતના વડા હતા !

કોણ છે આવડી લાંબી લસ દૂધી બનાવનાર ખાંટુ?

wegu_logo

આ લોગો પર ક્લિક કરો

ડો.જેકિલ અને મિ. હાઈડ

      સાયન્સ કોલેજનાં એક વર્ષમાં અમારે આ જગવિખ્યાત રહસ્ય કથા ભણવામાં આવતી  હતી. અલબત્ત અમે તે  સંક્ષિપ્ત રૂપે જ ભણ્યા હતા. લગભગ એ જ અરસામાં કે આગળ પાછળ ‘કુમાર’ માં – તેના આધાર પર લખાયેલ લઘુનાટિકા પણ વાંચવામાં આવી હતી.

માનવ મનનાં બે પાસાં
સદ અને અસદ નું
અદભૂત ચિત્રણ કરતી કથા

      ૧૯૭૦ પછીના દાયકામાં શ્રી. મધુ રાય લિખિત એબ્સર્ડ નાટક ‘ ખેલંદો’ જોવા મળ્યું હતું – તેમાં  પણ આ જ મત્લાની અજીબો ગરીબ રીતે માવજત કરવામાં આવી હતી.

    એ યાદો જીવનભરનું સંભારણું બની રહી છે.

    આજે ચરોકી જાતિની એક લોકકથા આધારિત સ્લાઈડ શો જોવા મળ્યો અને એ યાદો તાજી થઈ ગઈ.

wolves

આ ચિત્ર પર ક્લિક કરો……

આ બ્લોગ પર આ જ વિષયને લગતાં ત્રણ અવલોકન પણ લખ્યા હતા….

સદ – અસદ

રૂપ -કુરૂપ

શા માટે ? ( અને એના જવાબ રૂપે આ  માટે )

જો સમય હોય તો R.L. Stevenson ની એ અદભૂત નવલકથા અહીંથી ડાઉનલોડ કરીને અથવા ઓન -લાઈન વાંચી શકશો

આ બધામાં આજે જોયેલ સ્લાઈડ શો બહુ જ ચોટદાર લાગ્યો.

કયા વરૂને આપણે જમાડતા રહીએ છીએ?

 

GIF – એક અવલોકન

bird

     કેવું સુંદર ચિત્ર? ફોટો અને ફિલ્મનો સમન્વય. નવી ટેક્નોલોજીની કમાલ. ટેક્નોલોજીની ભાષામાં કહીએ તો ઘણા બધા ફોટાઓ અને એ સતત બદલાતા રહે તેવો, ફરી ફરીને એમ ને એમ જ કર્યા કરતો – એ ફાઈલની અંદર જ સમાવેલો, નાનકડો સોફ્ટવેર.

     આ ચિત્રમાં  મુવી કેમેરાથી પાડેલા, ગણીને દસ ફોટા છે. સામાન્ય ફોટા કરતાં એ સાવ જુદી જ અસર આપણા મન પર ઉપજાવી જાય છે. પણ…

એ પક્ષી એ ફૂલ પરથી ઊડીને
ક્યાંય જઈ શકતું નથી.

મૂળ પક્ષી આમ સ્થગિત થઈ જવાનું
કદી પસંદ કરે ખરું? 

માટે તો આ અવલોકન સૂઝ્યું છે ! આભાર એ પક્ષીનો અને તેની ફિલ્લમ પાડનાર અજ્ઞાત ફોટોગ્રાફરનો.

અહીં પ્રસ્તુત વિચાર છે …

worry

        ઓલ્યા  ચિત્રમાં કેદ થઈ ગયેલા પક્ષી જેવી, મોટી મસ, કદી ન અટકે તેવી ચિંતા. 

    વીતી ગયેલી આપત્તિનો અથવા ‘ભવિષ્યમાં આવી પહોંચશે તો? ‘ – એવી કાલ્પનિક  આપત્તિનો, આપણા મનમાં સતત ચાલુ રહેતો, ફિલ્મ શો.

  •  વિચાર કરવાની
  • નિર્ણય લેવાની
  • કાર્યરત થવાની 
    • બધી શક્તિ હણી લેતો
    • રાતોની રાતો ઊજાગરામાં પડખાં બદલાવ્યા કરતો
    • કાળઝાળ ભોરિંગ

        શું એમાંથી છટકી, મુક્ત ગગનમાં મ્હાલવાનો, જીવનના ફૂલનો રસ માણવાનો, આખી રાત આરામથી નિંદર માણવાનો કોઈ માર્ગ જ નથી?

     અલબત્ત છે જ.

એની ઉપર વિચાર કરીએ તો?
અથવા એ વિચાર પંખીને
એના પિંજરમાંથી છોડાવીએ તો? 

worry_1

એક અજાણ્યા ગાંધી વિશે

       આમ તો તેઓ સાવ અજાણ્યા નથી. તેમનું પણ નામ છે; ઘણા લોકો તેમને જાણે છે. તેમના કામ માટે તેમનું જાહેર સન્માન પણ થયેલું છે.

તો પછી ‘અજાણ્યા ગાંધી વિશે’ – એમ કેમ? 

      કારણકે , પોતાની આત્મકથાનું શિર્ષક તેમણે એમ રાખેલું છે ! કદાચ એની પાછળ એમની એ ભાવના હશે કે, તેમણે પોતાના જીવનની સરખામણી ઓલ્યા  ‘જાણીતા ગાંધી’ સાથે કરી હશે!

      કોની વાત છે આ?

      આ રહ્યા તે અજાણ્યા ગાંધી ….

ng3

તેમના વિશે …..

ng22

આ મુખપૃષ્ઠ પર ક્લિક કરી તેમના વિશે વિશેષ માહિતી મેળવો – તેમને પોંખો ….

અને…

       જ્યારે વીસ વર્ષની ઉમરે તેમનાં લગ્ન થયાં, ત્યારે મુંબાઈમાં આશરો લેવા તેમની પાસે પોતાની તો શું ? –  ભાડાની એક ઓરડી પણ ન હતી!