સૂરસાધના

ગુજરાતી લેખિનીમાં સ્વૈરવિહાર

Category Archives: વિચારમંથન

માયા

        માયા વિશે શાસ્ત્રોમાં બહુ બહુ લખાયું છે.  જો કે, એમાંનો એક ટકો પણ આ ‘માયા’એ વાંચ્યો નથી – એ પણ એક માયા જ છે. પણ માયા વિશે ગુરૂજી શ્રી. શ્રીરવિશંકર નો સરસ સંદેશ આજે વાંચવા મળ્યો , અને થોડીક સમજણ પડી!

maya

આ ચિત્ર પર ક્લિક કરો.

એમાંથી એક તારણ …

What is not Maya?

   What cannot be measured? Joy cannot be measured, love cannot be measured, life cannot be measured, so that is why these are not called Maya.   

      Truth cannot be measured. Truth, consciousness, and bliss – this is what God is. What is God? ‘Sat’ means truth, ‘Chit’ means consciousness, ‘Ananda’ means bliss. God is truth, consciousness, and bliss – these cannot be measured. And this is what you are too! The nature of your spirit is bliss. Bliss cannot be measured, love cannot be measured, and that is what is not Maya.

શું માયા નથી?

    ઈ ચીજને માપી ન શકાય? આનંદ, પ્રેમ અને જીવનને માપી ન શકાય. એટલે આ ત્રણ ચીજ માયા નથી. 

   સત્યને માપી શકાતું નથી. સત્ય, ચેતના અને પરમ શાંતિ – એ ઈશ્વરનાં સ્વરૂપ છે. ઈશ્વર શું છે? સત એટલે સત્ય, ચિત એટલે ચેતના અને આનંદ એટલે પરમ શાંતિ. ઈશ્વર સત, ચિત અને આનંદ છે. આ ત્રણને માપી શકાતા નથી ( એટલે જ ઈશ્વરને પણ માપી શકાતો નથી.) અને તમે ( આપણે) પણ આ જ ચીજ છીએ. ચૈત્ય તત્વનું સ્વરૂપ પરમ શાંતિ છે. પરમ શાંતિ માપી શકાતી નથી. પ્રેમ માપી શકાતો નથી.

  અને એટલે એ માયા નથી

 

Advertisements

સેવાનો આનંદ

સાભારશ્રી./ શ્રીમતિ દિપક અને મંજરી બુચ – દાદા દાઈની પરબ

અંતરયાત્રાનાં ત્રણ ચરણ –

  • સાધના
  • સત્સંગ
  • સેવા

આ વિડિયોમાં સેવાનો મહિમા ….

અંધારું લઇ પાંખમાં, ઉડ્યાં અંધ કપોત

ગહન ગૂફના ગોખમાં, તેં પ્રગટાવી જ્યોત
અંધારું લઇ પાંખમાં, ઉડ્યાં અંધ કપોત

–  સંજુ વાળા

એ દોહા સપ્તક અહીં …

     અંતરની અંધકાર ભરી ગુફામાં જાગૃતિનું કોડિયું પ્રગટે અને અંધ કપોત બધી જ લાચારી અને અશક્તિને અતિક્રમી,  ઊડવા માટે શક્તિમાન બને એની ઝાંખી કરાવતો આ દોહો વાંચતાં જ ગમી ગયો.

     ત્રીજા દોહામાં એ અંધકારનું, એ અજ્ઞાનનું સરસ વર્ણન છે.  નકરી સ્વાર્થલક્ષી બેભાનાવસ્થામાં ક્યાંથી સંગીત પ્રગટે? – બિન વારસી   બીન લટકતું જ રહે ને?

તારામાં તું ઓતપ્રોત, હું મારામાં લીન
ઘરની જર્જર ભીંત પર મૂક લટકતું બીન

    આ થાનકે અંધકાર અને જાગૃતિની ઘણી વાતો લખાણી છે. એટલે બીજું કોઈ અવલોકન ઉમેરવા મન નથી, પણ જાગૃતિ પછીનું આ મનભાવન ગીત આ ટાણે યાદ આવી ગયું .

અંદર તો એવું અજવાળું , અજવાળું

જીવનની પરીક્ષાનું પેપર !

इतनी सारी मुश्किलें

कैसे होंगी हल

कैसे लिख पाउँगा

इतने सारे प्रश्नों के उत्तर

निर्धारित समय में


कितनी सारी मुश्किलें

मुश्किलें कैसे होती हैं आसान

पता नहीं

मुश्किलों की किताब की कोई

कूंजी नहीं बाज़ार में

बाज़ार में बिकती हैं सफलता की कूंजियाँ

 –  ભગવત રાવત

બહુ જ ગમી ગઈ એ કવિતા –  આ રહી

મનગમતો વિષય. જીવનના  તાળાની ચાવીની વાત. અહીં એ અંગે ઘણું બધું લખ્યું છે. આ એમાં એક ઉમેરો.

પ્રવૃત્તિ અને નિવૃત્તિ – કામિની સંઘવી

     જીવન ટકાવવા માટે પણ નિવૃત્ત થવું જરુરી છે. નિવૃત્તિ જિંદગીનો એક એવો હિસ્સો છે, જેની કોઈ અવગણના કરી શકતું નથી. જેમ જીવન તેમ મૃત્યુ, તેમ જ જેમ પ્રવૃત્તિ તેમ નિવૃત્તિ. જેમ જન્મ મરણ ટાળી નથી શકાતાં; તેમ પ્રવૃત્તિ પછીની નિવૃત્તિને  પણ ટાળી શકાતી નથી. હા પણ નિવૃત્તિમાં પણ જે પ્રવૃત્તિ  રહી શકે તે ( વ્યક્તિ) જ સાચી નિવૃત્તિ લઈ શકી છે તેમ જાણવું. 

આખો લેખ અહીં….

abhi

આ ચિત્ર પર ક્લિક કરો.

ઉત્સવ આનંદનો કે અસ્તિત્વનો?

      દિવાળીના આ સપ્પરમા દિવસે, અહીં અમેરિકામાં તો કોણ આપણને મળવા આવી શકે કે, આપણે કોઈને મળવા જઈ શકીએ? પણ નેટ મિત્ર શ્રી. ઉત્તમ ગજ્જરે મોકલેલ એક ઈમેલ સંદેશામાં ‘દિવ્ય ભાસ્કર’ની કળશ પૂર્તિમાં શ્રી. કાના બાંટવાનો એક લેખ વાંચતાં જ ગમી ગયો. એ વાંચતાં ઉપજેલ આનંદને વ્યક્ત કરવા અને દિલનો ઉમળકો ઠાલવવા આ સંદેશ – ચિત્ર બનાવ્યું….

Utsav

એ સરસ મજાનો લેખ આ રહ્યો.

દિવાળી કેવી ? ક્યાં? ક્યારે?

     દર વર્ષની જેમ દિવાળીના શુભેચ્છા સંદેશ આવવા લાગ્યા.

   ભલે એ ચીલાચાલુ રીત હોય પણ એમાંથી પડઘાતો મિત્રોનો પ્રેમ તો સદા બહાર, સદા હાજર હોય છે જ ને? અહીં દૂર ખૂણે બેઠેલા માટે દિવાળી અને બેસતું વર્ષ બહુ પ્રસ્તુત નથી હોતાં,  પણ એક બે મિત્રોને જવાબ વાળવા, નેટ પર ખાંખાખોળાં કરતાં નીચેનો સંદેશ બહુ જ ગમી ગયો.

Diwali_1

    આ વાત અને આ સંદેશ  અહીંના મોટા ભાગનાં લખાણોમાં પડઘાતાં રહ્યાં  જ છે ને? આપણા સૌના દિલમાં દીવો તો પેટેલો હોય જ છે,  પણ એ જડતાના પડળોથી ઘેરાયેલો , ટુંટિયું વાળીને સૂતેલો હોય છે. એ દીવાની વાટને  જરાક સંકોરી,  ફરીથી પ્રજ્વલિત કરીએ તો?

દરેક ક્ષણે
દિવાળીનો ઉલ્લાસ

અવર્ણનીય
આનંદછતાં કેવો
અનભિવ્યક્ત?

આ સપ્પરમા તહેવારોમાં ઔપચારિક રીતે  ‘ખાલી ઘર’ની વાત ન કરાય, એમ વ્યાવહારિક ડહાપણ કહે છે. પણ કોણ જાણે કેમ – એક ખાલી ઘર યાદ આવી ગયું – આ રહ્યું .

અને
….

મન
તે અવર્ણનીય આનંદના

દીવાના પ્રકાશથી
ઝળહળી ઊઠ્યું.

ગઝલનું એક સરનામું

ખાંખાં ખોળાં બહુ કિમતી હોય છે – ઝગમગતા હીરા જેવા ! આજે એના પ્રતાપે એક સરસ સરનામું મળી ગયું ….

ghalib

આ શિર્ષક ચિત્ર પર ક્લિક કરો

બહુ સરસ, મધુર,  માણવી, મમળાવવી ગમે તેવી ગઝલો ત્યાંથી મળશે.

પણ… આ શિર્ષક પરથી એક ટચુકડું અવલોકન ….

       કોઈને માફ કરી દેવું એ બહુ મોટી હિમ્મત અને શૌર્ય માંગી લે છે. પણ એનાથી અનેક ગણી મોટી હિમ્મત અને શૌર્ય કોઈની માફી માંગવામાં હોય છે. કોઈની પ્રત્યક્ષ માફી માંગવી એ તો બહુ દુષ્કર હોય છે; પણ આપણા પોતીકા એકાંતમાં પણ આપણે આપની જાતને   ‘justify’   કરવા  જ ટેવાયેલા હોઈએ છીએ. પણ જેમ જેમ પ્રતિક્રમણ કરવાનું તપ આપણે કરતા થઈએ, તેમ તેમ, ધીમે ધીમે, हौले हौले , આપણામાં એ કૌશલ્ય, એ વીરતા અંકુરવા લાગે છે – એને મ્હોર બેસે છે, અને જીવનની હળવાશનું ફળ આપણે ચાખી શકીએ છીએ.

એક વાર એ હળવાશ ચાખી તો જોઈએ?
અંધકારની એ ખીણમાં
પાછા વળવા
મન જ નહીં થાય.

       આપણે કદાચ એ ધાર્મિક રીત તરફ સૂગ ધરાવતા હોઈએ. પણ ‘વૈજ્ઞાનિક રીત’નો પાયાનો સિદ્ધાંત છે –

અવલોકન

Observation

       કોઈ પણ ચીજ કે ઘટનાનું બારીકીથી અને તટસ્થ નિરીક્ષણ કરવામાં આવે તો જ તેના ગુણ દોષ જાણવા મળે.

    જગતની બધી ચીજોમાં આપણી સૌથી નજીક અને સૌથી વ્હાલી ચીજ કઈ?

   ‘આપણી જાત’  જ તો વળી કંઈ !  એનું આમ નિરીક્ષણ કરતાં થઈએ તો? …… નિજ દોષ  દર્શન  – અહીં 

રાખ

‘રાખ’ શબ્દના બે અર્થ થાય છે –  ash, keep

રાખી લેવા જેવી આ રાખ ગમી ગઈ !

રાખમાં વાળું છું
વેદનાની ક્ષણો.
વેદિમાં સંસ્કાર પામેલી ક્ષણો,
રાખની
ધૂણાની રાખ
ચિતાભસ્મ આરતી પછી
શિવની ભભૂત
બળે સ્મશાનની ધૂળમાં, ઊગે ધાસ,
ચરે ગામો સ્રોતસ્વિની.
રાખનું પણ છેવટે સત્ય નથી.
તમે નથી,
હું નથી,
પછી જે છે તે છે.

– રધુવીર ચૌધરી

આખી અછાંદસ રચના નીચેના ચિત્ર પર….

ls

આ ચિત્ર પર ક્લિક કરો.

કવિતાની એકે એક પંક્તિ આપણને વિચારતા કરી દે છે. પણ … એ વિચારોના અંતે ફળશ્રુતિ કદાચ આ જ નીસરે…

sarita

આ શબ્દ ચિત્ર પર ક્લિક કરી, એ કયા હોવાપણાંની ફલશ્રુતિ છે – તે આસ્વાદો….

અને છેલ્લે …
શ્રી. રઘુવીર ચૌધરી વિશે જાણો….અહીં

વિશ્વની સૌથી કદરૂપી સ્ત્રી

કેવું વિચિત્ર શિર્ષક?

     જયારે Lizzie Velasquez હાઈસ્કૂલ માં હતી ત્યારે તેને યુ ટ્યુબ ના એક વિડીઓમાં વિશ્વની સૌથી કદરૂપી સ્ત્રી તરીકે ઓળખાવવામાં આવી હતી. તે એક વિચિત્ર પ્રકારની બીમારી સાથે જન્મી છે કે સમગ્ર વિશ્વમાં તેના સિવાય માત્ર ૨ વ્યક્તિઓજ આ પ્રકારની બીમારી થી પીડાય છે તેના શરીરમાં એડીપોઝ ટીસ્યુઝ (Adipose tissues) ની હાજરી નથી જેના કારણે સ્નાયુઓનું નિર્માણ થતું નથી, શક્તિનો સંગ્રહ થઇ શકતો નથી અને વજન પણ વધતું નથી. તેના શરીરમાં ફેટ-ચરબીની માત્રા ૦ છે અને વજન લગભગ ૩૦ કિલો જેટલુંજ છે.

એની  આ સત્યકથા વાંચીને આ અદભૂત જીવનકથા મિત્રોને વહેંચ્યા વગર ન જ રહેવાયું.

lizzie

આ ચિત્ર પર ક્લિક કરો…

માનવજીવનનાં જાતજાતનાં પાસાંઓ જોઈ આપણે હેરત પામી જઈએ, અને એ માન્યતા દૃઢ બની જાય કે…

કોઈ પણ અવસ્થામાં આપણે હોઈએ,
જીવન એ આપણને મળેલી મહામૂલ્યવાન ભેટ છે.
આપણા સીમિત જીવન કાળમાં …

એને સુવાસિત કરવાનું,
હર ઘડી ‘જીવતા’ રહેવાનું,
જીવનનો ઉલ્લાસ માણવાનું,
એને વહેંચવાનું

કદી ન વીસરીએ.