સૂરસાધના

ગુજરાતી લેખિનીમાં સ્વૈરવિહાર

Category Archives: Uncategorized

ચાલો લ્હાણ કરીએ (2)અંદર તો એવું અજવાળું, -સુરેશભાઈ જાની

"બેઠક"

અંદર તો એવું અજવાળું, અજવાળું
– માધવ રામાનુજ

ટળવળતી હોય આંખ જેને જોવાને, એ મીંચેલી આંખે ય ભાળું.
અંદર તો એવું અજવાળું, અજવાળું …….
ઊંડે ને ઊંડે ઊતરતાં જઇએ, ને તો ય લાગે કે સાવ અમે તરીએ.
મરજીવા મોતીની મુઠ્ઠી ભરે ને એમ ઝળહળતા શ્વાસ અમે ભરીએ.
પછી આરપાર ઉઘડતાં જાય બધાં દ્વાર, નહીં સાંકળ કે ક્યાં ય નહીં તાળું
અંદર તો એવું અજવાળું……
સૂરજ કે છીપમાં કે આપણમાં આપણે જ ઓતપ્રોત એવાં તો લાગીએ,
ફૂલને સુવાસ જેમ વાગતી હશે ને તેમ આપણને આપણે જ વાગીએ.
આવું જીવવાની એકાદ ક્ષણ જો મળે તો એને જીવનભર પાછી ના વાળું.
અંદર તો એવું અજવાળું…….

સાભાર – શ્રી. માવજી ભાઈ મુંબાઈવાળા
http://mavjibhai.com/MadhurGeeto/180_andarto.htm

આંતરમનની સૃષ્ટિની ઝાંખી કરાવતું આ કાવ્ય મને બહુ જ પ્રિય છે. આપણી આંખ જે પરમ આનંદની અનુભૂતિ કરવા ઝંખતી હોય છે, તે તો મીંચેલી આંખે ય અનુભવી શકાય છે. આવી અનુભૂતિ થાય ત્યારે કેવા ભાવ ઊઠે? તેનું આ કાવ્યમાં કવિએ અદ્ભૂત…

View original post 1,009 more words

પરિવર્તનનો શહેનશાહ

     ઉત્ક્રાન્તિવાદના સિદ્ધાંતની જગતને ભેટ ધરનાર ચાર્લ્સ ડાર્વિનની જીવનકથા છેલ્લા થોડાક દિવસથી વાંચી રહ્યો હતો. કાલે રાતે જ પૂરી કરી.

ea4fe11daf6d651463298c56d52ed5b2

     ‘પરિવર્તન’ આ લખનારનો પ્રિય વિષય છે.  ૧૩  લેખ પરિવર્તન વિશે લખ્યા. આ રહ્યા.

1 –  પ્રાસ્તાવિક

2 – બીગ બેન્ગ

 3 – હીમકણિકા

4 – ઉલ્કાપાત

5 – સફેદ રેતી

6 – પર્ણાન્કુર

7 – અમેરીકાની ગાંધીગીરીને સ્વીકૃતિ

8 – Who moved my cheese

9 – આર્બોરેટમ

10 – ખગ્રાસ સુર્યગ્રહણ

11 – નૈરોબિયન ગુજરાતી

12 –  ગરાજ સેલ

13 – બારીમાંથી અવલોકન

    માટે ડાર્વિન પણ પ્રિય હોય જ. એના જીવન વિશે લખવા માંડીએ તો એક આખે આખું પુસ્તક લખવું પડે , અને તો પણ ઋષિ જેવા એ માણસને ન્યાય ન આપી શકીએ.

   અહીં થોડીક લિન્ક આપીને જ એ લખવા પર પૂર્ણ વિરામ.

વિકિપિડિયા પર         બાયોગ્રાફી પર       બીબીસી પર

એકે એક સ્રોત પર એટલી બધી માહિતી છે કે, બીજે ક્યાંય જવું જ ન પડે.

     અને એટલું બધું ન વાંચવું હોય તો, ઉત્ક્રાન્તિ વિશે સાત વિડિયોની સરસ મઝાની વિડિયો શ્રેણીનો આ પહેલો ભાગ તો જોજો જ.

      જેમ જેમ આપણે ડાર્વિનના જીવનમાં ઊંડા ઊતરતા જઈએ તેમ તેમ એ મહાન માણસને સાષ્ટાંગ દંડવત પ્રણામ કરવા પડે એવું અદભૂત જીવન.

     પણ અહીં  એ  જીવન ચરિત્ર વાંચીને ઉપજેલા , મનની અંદર ને અંદર જ ન સમાવી શકાય તેવા, પ્રચંડ પ્રભંજન જેવા વિચારોને મોકળા મૂકી દેવા સિવાય આ ‘પ્રસવ વેદના’ નો કોઈ ઈલાજ નથી એમ  લાગતાં ..

આ જીવનાવલોકન !

      ખ્રિસ્તી ચર્ચની જડતા રેનેસાં બાદ કાંકરી કાંકરી કરીને ખરવા લાગી. પણ છેલ્લે બાકી રહી ગયેલ ખંડેરને ડાર્વિનના કાળના વૈજ્ઞાનિકો ‘મોટી બહેન’ તરીકે સાચવી રાખવામાં જ શાણપણ સમજતા હતા. ‘એને વિતાડીને શું ફાયદો?’ એવી મનોવૃત્તિ એ કાળના મોટા ગજાના પ્રકૃતિવિદોમાં હતી.

ડાર્વિને એ છેલ્લી કાંગરી પણ તહસ નહસ કરી નાંખી.  

       આટલી મોટી સફળતા મળ્યા બાદ, વિશ્વ ભરમાંથી અદભૂત પ્રેમ, સન્માન, માન્યતા, ઈનામ  અકરામ અને પ્રતિષ્ઠા પામ્યા છતાં એ ઋષિ જેવો માણસ નમ્રતાની મૂર્તિ જેવો જ  રહ્યો. ઉત્ક્રાન્તિવાદને સ્વીકૃતિ મળ્યા પછી કોઈ માન અકરામ , વાહ! વાહ! ની લાલસા વિના તે પોતાના ઘર ‘ડાઉન હાઉસ’ માં  વીસ વર્ષ પડ્યો રહ્યો.  એનું છેલ્લું સંશોધન ‘માટીના કીડા( earthworm) ‘ના જીવન વિશે હતું ! તેનું છેલ્લું પુસ્તક પોતાની આત્મકથા હતી, જેમાંથી એની વિનમ્રતા છતી થાય છે. જીવનના રહસ્યોનો તાગ પામવાના ધખારામાં તે જીવનનું સૌંદર્ય ન માણી શક્યો, સુમધુર કવિતાઓથી વિમુખ બની ગયો – તેનો એને અફસોસ હતો.

     પણ એ ઈતિહાસની વધારે વાત નથી કરવી.

    વાત એ કરવી છે કે, ‘ઈશ્વરની મહાન તાકાત’ની માન્યતાને આમૂલ ફંગોળી દેવા છતાં, એનો અંગત વિશ્વાસ હતો કે,

જીવનની પ્રક્રિયાને મળેલી
અદભૂત ભેટ
‘પરિવર્તિત’
થવાની કાબેલિયત છે.

કોઈ પણ જીવનની સંભાવના છે
– પરિવર્તન

——–

अलं अनेन ।

ગુડી પડવો અને સ્વમાન

આમ તો અહીં અમેરિકામાં દિવાળી જેવા તહેવારોમાં પણ ‘દેશ’ જેવો ઉલ્લાસ હોતો નથી. પણ આજના ગુડી પડવાના તહેવાર નિમિત્તે શ્રી. શ્રી. રવિશ કરનો ‘વિચાર કરતા કરી દે’ તેવો સંદેશ વાંચવા મળ્યો અને વાસંતી વાયરો આ ઘૈડા ખખ્ખ ખોળિયામાં લહેરાતો થઈ ગયો !

gudi

આ ચિત્ર પર ક્લિક કરો.

આ સંદેશનો અંતિમ ભાગ –

    Let’s welcome the coming New Year with a resolution to do something excellent and to be of use to others. Let’s resolve to be happy and spread happiness.

     Taking these few pearls of wisdom and treasuring it is essential to make life a celebration. These are the decorations for celebrating life.

    આપણા જીવનનો દરેક દિવસ, દરેક ક્ષણ આ વાસંતી ઉલ્લાસથી સભર બની રહે – ગુડી પડવો – ચેટી ચાંદ , ઉગાડી, નવરેહ, સજીબુ ચૈરોબા * બની રહે તે…

આપણા હાથમાં છે જ.

Ugadi

Sajibu Cheiraoba

Navreh

હું સા..વ સ્થિર છું, મારામાં રાસ ચાલે છે

એક અદભૂત ગજ઼લ …

દશે દિશાઓ સ્વયં આસપાસ ચાલે છે
શરુ થયો નથી તો પણ પ્રવાસ ચાલે છે.

કશેય પહોંચવાનો ક્યાં પ્રયાસ ચાલે છે ?
અહીં ગતિ જ છે વૈભવ વિલાસ ચાલે છે.

કોઈનું આવવું, નહિ આવવું, જવું ન જવું
અમસ્તો આંખમાં ઉઘાડ – વાસ ચાલે છે.

દશે દિશામાં સતત એકસામટી જ સફર !
અને હું એ ય ન જાણું…. કે શ્વાસ ચાલે છે.

અટકવું એ ય ગતિનું જ કોઈ રૂપ હશે !
હું સા..વ સ્થિર છું, મારામાં રાસ ચાલે છે.

– જવાહર બક્ષી

jb

આખો કાવ્ય સંગ્રહ વાંચવા અહીં ક્લિક કરો

જેમ જેમ આપણે એ રાસને જોતા થઈએ એમ એમ આ ગજ઼લનો ભાવ જીવનમાં ઊતરતો અનુભવી શકાય છે.

એ રાસ  જ શ્રીકૃષ્ણની રાસ-લીલા હશે ને? 

નટરાજ

જીવ અને શિવ
હિન્દુ દર્શનોમાં પાયાની વાત. 

       જીવનના મૂળમાં રહેલા એ ‘શિવ’ તત્વને આપણે જોઈ નથી શકતા, એટલે એને માટે જાતજાતના આકારો/ મૂર્તિઓ બનાવવાની અને તેનું પૂજન કરવાની પદ્ધતિ, કર્મકાંડ વિ. ઉપજાવવામાં આવ્યા.  ઈશ્વરીય તત્વનાં લક્ષણોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે, એ રીતે એ  દરેક આકાર  કે  મૂર્તિ બહુ વિચારીને નક્કી કરવામાં આવ્યા.

       ‘શિવ’નું નટરાજ સ્વરૂપ  આ જ રીતે સર્જવામાં આવ્યું . એ વિશે બહુ જ સમજવા જેવો સંદેશ શ્રી. શ્રી. રવિશંકરે આપ્યો છે –

ભાગ –  ૧

Natraj

આ ચિત્ર પર ક્લિક કરો.

ભાગ -૨ 

Natraj_1

એમાંથી ગમી ગયેલું એક ટાંચણ …

        It is not that the Divine performed this cosmic dance some 10,000 or 20,000 years ago. It cannot be dated back in time. People have a wrong notion about this and say that this dance happened on a particular day, at a certain time. No, it is not so. Nataraja’s dance is eternal, and has been constantly in motion in this Creation. The Purush Tattva, or God (the Cosmic Being as the substratum and most fundamental principle of Existence) is that which pervades and permeates every particle of this Creation – and that is whom we call as Nataraja.

જીવનનો જ નહીં….

  • પ્રત્યેક કણનો રાસ – જડ હોય કે ચેતન.
  • ઇલેક્ટ્રોનનો રાસ.
  • ‘હિગ્સ બોસોન’નો રાસ.

અંતરના તલાતલ ઊંડાણમાં
ધબકતો…
દમકતો…
ચમકતો…
જીવનનો રાસ.

[ અહીં ક્લિક કરો ]

જાગૃતિ અને પડકારો

એક સરસ સંદેશ – એખાર્ટ ટોલ તરફથી. સુજાને જાગૃત કરનાર પહેલા મશાલચી …

photounnamed

આજની મજા – ટેન્ગ્રામ

હમણાં જ અપલોડ કરેલ વિડિયો માણો …

મૂળ સ્ક્રેચ પ્રોજેક્ટ …

https://scratch.mit.edu/projects/141034307/

 

 

દીવાનગી

કોઈક વળગણ હોય – તે દીવાનગી. એ શરાબ હોય, સુંદરી હોય, હોબી હોય કે સર્જનનો કેફ હોય.

અથવા….

હું કોણ છું?

એ પ્રશ્ન સતત પજવતો રહેતો હોય.

ચાલો… આવી દીવાનગી વિશે શ્રી. શ્રી. રવિશંકરનો સંદેશ વાંચી / માણી દીવાના બનીએ/ રહીએ !

diwana

આ ચિત્ર પર ક્લિક કરો.

એ સંદેશનો બહુ જ વિચારતા કરી દે તેવો અંત…

       Don’t read too many books. Reading books is detrimental to this. This question, ‘Who am I?’ should lead you to meditation. That is the best thing. That is enough. Hold on to it, and don’t go and ask anyone else who are you?

        બહુ પુસ્તકો ન વાંચો. પુસ્તકો વાંચવાની ક્રિયા આ શોધને નુકશાન પહોંચાડે તેવી હોય છે. ‘હું કોણ છું?’-એ પ્રશ્ન તમને ધ્યાન તરફ દોરી જશે.એ જ સાચો માર્ગ છે અને એટલું જ પૂરતું છે. એને ( દીવાનગીને ) વળગી રહો.અને હવેથી…

કોઈને પૂછતા નહીં કે,
હું કોણ છું ? !

The demise of fossil fuels

    આમ તો આ શિર્ષકનો ગુજરાતી અનુવાદ કરી શકાય. પણ આવી ‘ચોટ’ નહીં લાવી શકાય, એવી આશંકાથી એમનું એમ જ એને રહેવા દીધું.

energy

આ ચિત્ર પર ‘ક્લિક’ કરો.

એ રિપોર્ટનાં છેલ્લાં વાક્યો…

      The future we are stepping into simply doesn’t work the way we are accustomed to.
    The old, industrial era rules for the dying age of energy and technological super-abundance must be re-written for a new era beyond fossil fuels, beyond endless growth at any environmental cost, beyond debt-driven finance.
   This year, we can prepare for the post-2018 resurgence of crisis convergence by planting seeds — however small — for that future in our own lives, and with those around us, from our families, to our communities and wider societies.

      પાવર ઇન્ડસ્ટ્રીમાં ૩૫ વર્ષ કામ કર્યાના પરિણામે આ જણની આ હમ્મેશની ચિંતા રહી છે. આ બ્લોગ પર બે લેખોમાં એ ચિંતા ઊજાગર કરી હતી.

અમેરીકન હાઈવે પરની ત્રણ ઘટનાઓ

સાબુ પર સાબુ – એક અવલોકન

આ બે લેખોમાં ઉપર દર્શાવેલ અભ્યાસ પ્રચુર લેખનું હાર્દ પડઘાય છે. કોઈ લિન્ક પર ન જવું હોય તો…

  • ખોરાકની અછત
  • પાણીની અછત
  • ઉર્જાની અછત

કારણ?

  • વધતી જતી વસ્તી
  • કૂદકે ને ભૂસકે આગળ ધપતું જીવન ધોરણ
  • અમર્યાદિત બનતી જતી માનવ અપેક્ષાઓ
  • જમીનનો વધતો જતો બિન ઉત્પાદક ઉપયોગ અને…
  • દરેક સેકન્ડે ટાંચાં થતાં જતાં સ્રોતો

માનવજાતના માથા પર
તોળાઈ રહેલી તાતી તલવાર;
ભયાનક ભવિષ્યના
કાળઝાળ ઓથારનો
ઉવેખી ન શકાય તેવો,
અચૂક અણસાર.

       પથ્થરયુગથી સ્પેસમાં પહોંચેલો કાળા માથાનો  ( કે બીજા ગમે તે રંગના માથાનો ), માથા ફરેલ માનવી કશોક ઊકેલ તો શોધી જ કાઢશે; અથવા સૌથી બળિયો બીજા બધાંને ઢાળી દઈ,  એકદંડીયા મહેલમાં મિત્રમંડળ, કુટુમ્બ કબીલા સહિત મઝેથી મહાલશે.

…….. કે પછી કોઈ નહીં બચે?

આ વિશે તમે શું માનો છો ? 

બીજમાં વૃક્ષ તું…૨

અગાઉ આ જ મત્લાનો લેખ અહીં રજુ કર્યો હતો…

menderbrot

આ ચિત્ર પર ક્લિક કરો..

આજે એવી બીજી વાત કરવાની છે –

ગોસ્પરનો સાપ

આમ તો આ કોઈ સાપ નથી! પણ મેન્ડર બ્રોટ જેવી જ એક ગણિતીય ‘માયા’ છે!

આ ચિત્રો જુઓ..

એની પાછળનું ગણિત અહીં ….

આ મૂળ વાપરીને બનાવેલો પ્રોજેક્ટ આ રહ્યો…

અને એવી કશી તરખડ ન કરવી હોય તો માત્ર આ વિડિયો જ જુઓ અને એ ડિઝાઈનોનું સૌંદર્ય માણો.

અને હવે ચપટીક ફિલસૂફી…એ ઠસાવવું પડે એમ છે?  કે, કદાચ…

જિન્સનું પણ આવું જ બહુ જટિલ ગણિત હશે?