સૂરસાધના

ગુજરાતી લેખિનીમાં સ્વૈરવિહાર

‘જલન’ માતરી – ગાંધીજીના અવસાન સમયે

તા. ૨૫ માર્ચ, ૨૦૧૮ ,  રિચાર્ડસન, ( ડલાસ) , ટેક્સાસ

      ત્રણ સદગત કવિઓને શ્રદ્ધાંજલિ અને શબ્દાંજલિ અર્પવાનો સ્વર, સૂર અને સંગીતથી મઢેલો કાર્યક્રમ યોજાઈ ગયો.  એનો અહેવાલ આપવાનું આ સ્થળ નથી. પણ એ  કાર્યક્રમ દરમિયાન સ્વ. ‘જલન’  માતરીએ ગાંધીજીના બલિદાનથી વ્યગ્ર બનીને એક અંજલિ અર્પેલી – એ સાંભળવા મળી. ક્યાંયથી ન મળે એવી એ યાદગાર રચના આ રહી…

સાભારશ્રી. ડી.એલ.એસ. શાહ 


ખોરાકનું સૂણીને ગરીબો ય દંગ રહે.
સાદાઈમાં ફકીર પણ તોલે ન ઊતરે.
વર્તનમાં વાણીથી ય જે આગળ રહે.
માનવતા જેની જોઈને શયતાન પણ નમે.

માનવની સંગ માનવી, દેવોમાં દેવ સમ.
તાકાત જેની ગીતા, કુરાન જેનો દમ.
એ સત્યના પ્રયોગમાં આતમની વાત કહી
કંઈ પણ છુપાવ્યા વિના ખોલી દીધા ભરમ.

શીતલ એવા કે, અશ્રુ પીડિતોના સાર્યા
જિદ્દી એવા કે, છેવટે અંગ્રેજ પણ હાર્યા.
એવા એ ખુશનસીબ કે, મુક્તિને લાવ્યા
એવા એ બદનસીબ કે, ગોળીએ માર્યા.

વેદાંન્તિઓ ગયા અને વેદાન્ત  રહી ગયા.
રૂદનને કાજ ખૂણાના એકાન્ત રહી ગયા.
પ્યારા સ્વજન ગયા અને કલ્પાન્ત રહી ગયા.
બાપુ જતા રહ્યા અને સિદ્ધાન્ત રહી ગયા.

– જલન માતરી

jalan12

તેમનો પરિચય આ રહ્યો

Advertisements

રોજ કરવાની દસ ચીજ

baba

આ લોગો પર ક્લિક કરો.

    આમ તો ઘણા પ્રેરણાદાયી સંદેશાઓ રોજ આવ્યે જ જાય છે. પણ કોણ જાણે કેમ? -બાબાશ્રીએ મોકલેલ ઉપરનો સંદેશો બહુ ગમી ગયો.

૭૫ મા જન્મદિનની સૌથી મોટી શુભેચ્છા

     ઈમેલથી, ફેસબુક પર અને ફોન ઉપર પણ  ઘણા બધા મિત્રોના શુભેચ્છા સંંદેશાઓ  વાંચી જન્મદિનની સવાર સુવર્ણમયી, સુગંધિત, ઉલ્લાસમય બની ગઈ હતી.    ( તા. ૫, માર્ચ ) સૌ મિત્રો અને સ્નેહીઓનો ખુબ ખુબ ખુબ આભાર.

     સાંજે દીકરો વિહંગ પ્રેમથી આ વ્રુદ્ધ બાળક માટે નાનકડી કેક પણ લઈ આવ્યો હતો, અને જન્મદિન મીઠો પણ બની ગયો હતો !

એ સૌની વચ્ચે નીચેનો શુભેચ્છા સંદેશ વાંચી એ મહાન નેતાની અને વધારે તો તેમની પડદા પાછળની ટીમની કાર્યદક્ષતા માટે માન ઉપજ્યું-

NaMo

ભેખધારી ડોક્ટર દંપતી

‘ નૂતન ભારત’ શ્રેણીની બધી વાર્તાઓ માટે અહીં ‘ક્લિક’ કરો.

       સાત વરસની દક્ષાને ભમરડો ફેરવતાં અને કોક વાર ગિલ્લી દંડા રમતી જોઈ એનાં દાદીમા બોલી ઊઠ્યાં,” આ છોકરી વ્યતિપાતમાં જન્મી છે. એ મોટી થઈને અવનવા ખેલ કરશે.”

       અને એમ જ થયું. ૧૯૫૦માં મોહમયી નગરી મુંબાઈમાં મધ્યમ વર્ગના પણ સુખી જૈન કુટુમ્બમાં જન્મેલી અને વલસાડમાં મોસાળમાં ઉછરેલી, દક્ષા શાહ પંચાવન વર્ષની ઉમરે ધરમપુર પાસેના સાવ નાનકડા, નગરિયા ગામમાં ડો. દક્ષા પટેલ તરીકે આદિવાસી સ્ત્રીઓ અને કન્યાઓની ભોમિયણ, અરે! દાયણ બની ગઈ!

વલસાડના શહેરી જીવનથી આદિવાસીઓના સાવ પછાત વિસ્તાર સુધીની એ યાત્રા –

clip_image004_thumb-1

આ ચિત્ર પર ક્લિક કરી એ પ્રેરક જીવનકથા વાંચો.

આઝાદી એટલે શું?

આ સરસ સંદેશ વાંચો…

What is Freedom

નૂતન ભારત શ્રેણીની વાર્તાઓ – એક નવું કદમ

‘ નૂતન ભારત’ શ્રેણીની બધી વાર્તાઓ માટે અહીં ‘ક્લિક’ કરો.

   એક વર્ષ પહેલાં ‘નૂતન ભારત’ શ્રેણીની વાર્તાઓ લખવાનું નક્કી કર્યું હતું  અને ‘વેબ ગુર્જરી’ના સંચાલકોએ ઉત્સાહપૂર્વક એ પરિશ્રમ અને એ પહેલને પોંખ્યાં હતાં – અલબત્ત ત્યાં પ્રકાશિત કરવાની અમૂલ્ય તક આપીને જ તો.

    જે આશયથી એ પહેલ અને એ પરિશ્રમ હાથમાં લીધાં હતાં – તે ‘વેબ ગુર્જરી’ ના પ્રવેશક મુજબ આમ હતાં –

પ્રવેશક

       પ્રિન્ટ મિડિયા અને હવે તો નેટ ઉપર પણ સમાચારોનું વર્ગીકરણ કરીએ તો મોટા ભાગના સમાચારો ફિલ્મો, રાજકારણ, ધર્મ કારણ, હિંસા, અત્યાચાર, સેક્સ, બદ દાનતો,ભ્રષ્ટાચાર વિ. ને લગતા જ વાંચવા મળે છે – મોટા માણસોની નાની નિયતની ઘણી બધી વાતો. ભારતમાં તો બધું આવું જ છે, અને એમ જ ચાલે – તેવી માન્યતા વિશ્વમાં તો શું ખુદ ભારતીય લોકોના માનસમાં પણ ઘર ઘાલી ગઈ છે.

      પણ છેક એમ નથી. નાના માણસોની મોટી વાતો પણ છે જ. એ પૂણ્યના પ્રતાપે તો દેશનું ગાડું ચાલે છે.

     એવા અનામી અદના વીરો, વીરાંગનાઓ, બાળક બાલિકાઓની વાતો લઈને ‘સમિધ’ વેબ ગુર્જરી પર આવ્યા છે. એમની નેમ છે – આ યજ્ઞથી અને એમાં હોમેલ આ વાર્તાઓ રૂપી સમિધથી વાચકનો સૂતેલો પ્રાણ જાગી ઊઠશે અને એમના નાનકડા વિશ્વમાં પણ ક્યાંક આવા દીવડા પેટાવવા એમને પ્રેરણા મળશે. એ કલ્યાણ-આતશ પ્રગટે, પ્રજ્વલિત થતો રહે, દીવડે દીવડો પેટાતો રહે, અને એ પ્રકાશ પૂંજ આપણી પગદંડી ઉજાળતો રહે એવી અભિપ્સા આપણે સેવીએ.

       આજનો આનંદ એ છે કે, આ પ્રેરક સત્યકથાઓ હવે ‘પ્રતિલિપિ’ પર પણ પ્રગટ થઈ રહી છે. પ્રતિલિપિના સંચાલકોનો આ બદલ હાર્દિક આભાર તો જરૂર માનવાનો જ છે;  પણ એ વિશેષ આનંદની વાત છે કે, ભારતીય સમાજ જીવનમાં નાના માણસની ખુમારી અને જિંદાદીલીની આ જીવનકથાઓનો વ્યાપ વધી રહ્યો છે.   

pl

પહેલી વાર્તા આ રહી…. ૪૨ કી.મી. દોડ સાડીમાં 

દર શુક્રવારે ‘નૂતન ભારત’  શ્રેણીની સત્યકથા ‘પ્રતિલિપિ’ પર જરૂર વાંચશો ને? 

દોસ્તી

થોડોક સમય કાઢીને સંભળાવી શકો તો
બાળકોને આ વાર્તા
જરૂર સંભળાવજો

થોડાક સમય પહેલાં સુધી
અમુક લોકો હતા
એ એકમેકના દોસ્ત કહેવાતા

દોસ્ત એવા લોકો કહેવાતા
જે એક જ માબાપના સંતાનો ન હોવા છતાં
એક જ માબાપના સંતાનોની જેમ રહેતા

 એ લોકો કોઈ રોકટોક વિના
એકબીજાના ઘરે આવતા – જતા
અને ધીરે – ધીરે એકમેકના સપનાઓમાં પણ
આવન – જાવન કરવા લાગતા

એમના ઘરોના દરવાજા ક્યારેય બંધ ન થતા
દરવાજા પર તાળા તો કેવળ ત્યારે જ લાગતા
જ્યારે દુર્ભાગ્યવશ ઘરોમાં કોઈ બચતું જ નહીં

એમના દરવાજે કોઈ કોલબેલ રહેતી જ નહીં
એ લોકો એકબીજાને
મોટેથી હાક મારીને બોલાવતા
 રહેતાં – રહેતાં એમના દીકરા – દીકરીઓ પણ
આમ જ એકમેકના દોસ્ત બની જતા


એ કોઈ સતયુગ નહોતો
એમની વચ્ચે પણ લડાઈ – ઝઘડા, બોલાચાલી થતી રહેતી
ઘરોમાં ઠામ હોય
તો ખખડે પણ
પરંતુ એ લોકો
દોસ્ત તરીકે ચાલુ રહેતા

એવું પણ થતું કે એ લોકો
વર્ષો સુધી એકબીજાને ન મળી શકતા
દુનિયાભરનો ફેરો કરી જ્યારે પાછા ફરતા
ત્યારે એકબીજાને મળી
બાળકોની જેમ હસતા – ખિખિયારા કરતા
 

એ વાત પણ જૂદી કે થાકેલી એ અવસ્થામાં
હસતાં – હસતાં એમની આંખોમાં
આંસુ પણ આવી જતાં
અને ત્યારે એ લોકો
પહેલેથી પણ વધુ રૂપાળા લાગતા

થોડોક સમય કાઢીને
સંભળાવી શકો બાળકોને તો
આ વાર્તા જરૂર સંભળાવજો …

અનુવાદ –   ભગવાન થાવરાણી

મૂળ લેખક  – ભગવત રાવત


મૂળ હિન્દી રચના અને કાવ્ય રસાસ્વાદ અહીં………

Bhagwat_Rawat

તેમની ઘણી બધી કવિતાઓ માટે નીચેના શિર્ષક ચિત્ર પર ક્લિક કરો….

kk_101

બકરી જીતવા ફૂટબોલ

rup_1

      રૂપાંતીએ ત્રીજા ધોરણથી ફૂટબોલ રમવાની શરૂઆત કરી હતી. એક દાયકા સુધી તેણે આ રમત રમી તેમાં નિપુણતા હાંસલ કરી હતી. તેની શાળાના શિક્ષક ભગતનામે તેને ફૂટબોલ રમવાની પ્રેરણા આપી હતી. તેમણે જ રૂપાંતીને રમવા માટે શૂઝ ભેટમાં આપ્યા હતા. અગાઉ રૂપાંતી સાદા ચપ્પલ પહેરીને જ રમતી હતી. ફૂટબોલ પ્રત્યે લગાવ અને શિક્ષકની તાલીમથી તેણે આ રમતમાં સફળતા મેળવી હતી. કેરિયરની શરૂઆત થઇ ઇન્ટર સ્કૂલ મેચોથી. ત્યારબાદ તેણે ‘ખાસી’ ફૂટબોલ તરીકે ઓળખાતી ઇન્ટ્રા અને ઇન્ટર વિલેજ મેચોમાં ભાગ લેવાનું શરૂ કર્યું હતું. ખાસી ફૂટબોલમાં જીતનારને બકરી ભેટમાં આપવામાં આવતી હતી

 ‘અમે બકરી મેળવવા જ રમતા.’
એમ રૂપાંતી હસતા હસતા કહે છે.

રૂપાંતીની કહાણી વાંચવા અહીં ક્લિક કરો…

 

 

પુષ્પિત અમદાવાદ

સાભારશ્રી. મુકેશ કુમાર, કમિશ્નર – અમદાવાદ મ્યુનિ. કોર્પો.

આ વખતની અમદાવાદની મુલાકાતમાં નહીં માણી શકાયેલ એક તક –  આ વિડિયો જોઈ સંતોષી.


ગઈ સાલનો નજારો …

શતાયુ મતદાતા

‘ નૂતન ભારત’ શ્રેણીની બધી વાર્તાઓ માટે અહીં ‘ક્લિક’ કરો.

૨૫ઓક્ટોબર – ૧૯૫૧મંડીહિમાચલ પ્રદેશ

ne1

     શ્યામ! તમે વહેલી સવારમાં મતદાન મથકે આવી પહોંચ્યા છો. હજુ દાંત કડકડાટી બોલાવી દે, તેવી આકરી ઠંડી શરૂ થઈ નથી. છતાં પણ આટલી વહેલી પરોઢે તમારી જેમ કોઈ ઊઠે તેમ નથી. ખાલી ચોકીદાર જ દોડતો તમારી સામે ઊભો થઈ જાય છે.

      તમને મજાક મજાકમાં એ પુછે છે. “ કેમ, માસ્તર! ઘેરથી તમને ધક્કો મારીને કાઢી મુક્યા છે કે, શું?” તમે મતદાન કરવાની નાગરિકોની ફરજ વિશે તેને લાંબું લચ ભાષણ ઠપકારી દો છો; જાણે કે, એ તમારો કહ્યાગરો નિશાળિયો ન હોય?!

    ૧૯૧૭ માં  શ્યામસરણ નેગી ના આખા નામે જન્મેલ, એવા તમે ભારતના દેશભક્ત નાગરિક છો. દેશના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં તમે અંતરના ઉમળકા અને દેશદાઝથી ફાળો આપેલો છે. ગાંધી બાપુની હાકલને માન આપીને સત્યાગ્રહમાં તમે જોડાયા હતા અને જેલની હવા ચાખેલી હતી. સ્વતંત્ર ભારતનું બંધારણ અમલમાં આવ્યું છે અને પહેલી ચૂંટણી યોજાઈ છે, ત્યારે તમે મંડીની સરકારી શાળામાં ૩૪ વર્ષના તરવરતા શિક્ષક તરીકે સેવા બજાવો છો. આમ તો દેશમાં ચૂંટણી ૧૯૫૨ ના ફેબ્રુઆરી મહિનામાં યોજાવાની છે; પણ હિમાચલ પ્રદેશના દુર્ગમ વિસ્તારમાં  શિયાળાની સ્નો વર્ષામાં કામકાજ ઠપ્પ થઈ જાય તેના પાંચ મહિના પહેલાં એ પ્રક્રિયા શરૂ કરવામાં આવી છે.

      ચૂટણીની કાર્યવાહી સવારના આઠ વાગે શરૂ થાય છે. ભેગા થયેલા વીસેક મતદાતાઓમાં તમે પહેલા છો. આખા દેશમાં સૌથી પહેલો મત આપનાર મતદાતા તરીકે તમારું નામ સ્વતંત્ર ભારતના ઈતિહાસમાં સુવર્ણાક્ષરે લખાઈ ગયું છે.

ne2

      તમારા આ સો વર્ષના આયખામાં યોજાયેલી એક પણ ચૂંટણીમાં તમે મત આપવાનું ચૂક્યા નથી. તમારી પત્નીએ પણ તમને આ પૂણ્ય કાર્યમાં પૂરો સહયોગ આપ્યો છે. જેને ચૂટણી જીતવી હોય તે જીતે, તમે બે તો હમ્મેશ ‘વિન’ જ થયા છો !

ne3

       ૧૯૭૫ માં સરકારી નોકરીમાંથી નિવૃત્ત થયેલ શ્યામ આ ૨૦૧૭ માં ઘેર બેઠાં મત આપી શકે, તે માટે ચૂંટણી કમિશ્નરે તેમને ચૂંટણી મથક પર લઈ આવવા માટે વાહનની ખાસ વ્યવસ્થા ગોઠવી છે. ૨૦૧૦ માં ભારતના ચૂંટણી કમિશ્નર જાતે તેમને મળવા તેમના ઘેર પધાર્યા હતા, અને જાગૃત મતદાતા તરીકે તેમનું બહુમાન કર્યું હતું.

ne7

     ૨૦૧૪ માં ગૂગલની ભારત શાખાએ એમનો ખાસ વિડિયો તૈયાર કર્યો હતો – જે ૨૮ લાખથી વધારે લોકોએ જોયેલો છે .

शय

સાભાર – દિપિકા ભારદ્વાજ , The Better India


સંદર્ભ –

https://www.thebetterindia.com/119609/india-independence-first-voter-assembly-elections/

https://en.wikipedia.org/wiki/Shyam_Saran_Negi

http://www.himachalinews.com/2017/07/100-years-ago-the-countrys-first-voter-shyam-saran-nagi.html

http://indiatoday.intoday.in/story/meet-shyam-negi-independent-indias-first-and-oldest-voter/1/223616.html

https://www.quora.com/Why-is-Shyam-Saran-Negi-called-Indias-first-voter