સૂરસાધના

ગુજરાતી લેખિનીમાં સ્વૈરવિહાર

સૌંદર્યાનું સ્વરક્ષણ

      અફઘાનિસ્તાનની યુવતિ સૌંદર્યા નસીમની આ સત્યકથા છે. તે પોતાના ખોવાઈ ગયેલા પિતાની શોધમાં ભારત આવી હતી. ઇન્દિરા ગાંધી નહેરૂ યુનિવર્સિટીમાં પોષણ અને સમાજવિજ્ઞાનનો અભ્યાસ કરી તે હાલ દહેરાદૂનમાં પોતાનું હેર-કેર ક્લિનિક ચલાવે છે. ફેસબુક પર બહુ જ વાઈરલ બનેલ તેના એક અનુભવનો ગુજરાતીમાં અનુવાદ …

wegu_logo

આ લોગો પર ક્લિક કરો

image_thumb-2

Advertisements

અકસ્માતમાં પગ ગયા – તેથી શું?

સાભારશ્રી. દિપક બુચ ( દાદા દાદીની વિદ્યા પરબ

મુનીબા મઝારી બલોચ

આ અદભૂત  પાકિસ્તાની  યુવતિ વિશે વિશેષ અહીં….

ઉત્સવ આનંદનો કે અસ્તિત્વનો?

      દિવાળીના આ સપ્પરમા દિવસે, અહીં અમેરિકામાં તો કોણ આપણને મળવા આવી શકે કે, આપણે કોઈને મળવા જઈ શકીએ? પણ નેટ મિત્ર શ્રી. ઉત્તમ ગજ્જરે મોકલેલ એક ઈમેલ સંદેશામાં ‘દિવ્ય ભાસ્કર’ની કળશ પૂર્તિમાં શ્રી. કાના બાંટવાનો એક લેખ વાંચતાં જ ગમી ગયો. એ વાંચતાં ઉપજેલ આનંદને વ્યક્ત કરવા અને દિલનો ઉમળકો ઠાલવવા આ સંદેશ – ચિત્ર બનાવ્યું….

Utsav

એ સરસ મજાનો લેખ આ રહ્યો.

યુ – ટ્યુબની મશહૂર નાયિકા

‘ નૂતન ભારત’ શ્રેણીની બધી વાર્તાઓ માટે અહીં ‘ક્લિક’ કરો.

       હા! હું મસ્તનમ્મા, યુ-ટ્યુબ પર લાખો લોકો મારી ઉપર ફિદા છે! મારી ઉમર જાણીને તમને નવાઈ લાગશે – માત્ર ૧૦૬ વર્ષ ! પણ બોલીવુડની પોટ્ટીઓ હારે હું હરિફાઈમાં છું હોં! પણ મારી શાખ લટકા મટકાથી નહીં પણ  મારી વાનગીઓથી છે.

m4

     આ એક જ વિડિયો જુઓ – ૯,૬૪, ૦૦૦ થી વધારે લોકોએ એ જોયો છે . અને મેર મુઈ! કોમેન્ટો પણ કાંઈ કમ નથી – માત્ર ૬૫૧ !

         મારી ઘણી બધી વાનગીઓ નોન -વેજ હોય છે – એ જાણીને નાકનું ટિચકું ના ચઢાવી દેતા. શાકાહારી વાનગીઓ પણ હું મસ્ત બનાવું છું. લો! પાકા પપૈયાનો હલવો કદી ચાખ્યો  છે? મારું બનાવેલું કાચા કેળાનું કે, સરગવાનું શાક તો ખાઈ જુઓ!

m2

     મારી જિંદગીની દાસ્તાન બહુ લાંબી છે.  ૧૦૬ વરહના આયખામાં કેટકેટલા રંગ મેં જોયા?

   સાવ નાની હતી ત્યારે તો મારું નામ મરતમ્મા હતું પણ અમારા ગુન્ટૂર જિલ્લાના કોવલ્લી ગામના એક મુસલમાન કુટુમ્બને દીકરી જોઈતી હતી એટલે મારાં ગરીબ માબાપે મને એમને દત્તક તરીકે આપી દીધી, અને એ મને મસ્તનમ્મા નામથી બોલાવવા લાગ્યા. પણ એ ઉમરથી જ હું બહુ જ સ્વમાની, એટલે સહેજ વાંકું પડ્યું , અને મેં એમનું ઘર છોડી દીધું. ડાંગરના ખેતરોમાં મજુરી કરતાં કરતાં અગિયાર જ વર્ષની ઉમરે હું ભુશણમની નજરે હું વ્હાલી થઈ ગઈ , અને એની હારે કૃષ્ણા જિલ્લાના ગુડીવાડામાં ઘર માંડી બેઠી.

      એની સાથે અગિયાર જ વર્ષનું જીવન અને હું વિધવા બની ગઈ. કોલેરાની બિમારીમાં મારા ધણીએ મારો સાથ છોડ્યો ત્યારે મેં એમને માંડ માંડ કહેલું કે, ‘તમારા વિના હું એકલી શી રીતે જીવી શકીશ?’

     પણ એમને મારી ચાલાકી અને હિમ્મત પર બહુ વિશ્વાસ હતો. એમણે મારો હાથ ઝાલીને કહેલું કે, ‘આ હાથમાં બહુ જ તાકાત છે. “ ચાર દીકરા  અને એક  દીકરી -એમ પાંચ પાંચ નાનાં બાળકોને મોટા કરવાની મારી ફરજ નજરમાં રાખીને હું એ આઘાત જીરવી ગઈ. બીજાં થોડાંક વર્ષ અને ગુડીવાડામાં ફાટી નીકળેલી કોલેરાની જીવલેણ બિમારીમાં મારાં ચાર ગરગુડિયાં ભગવાનનાં પ્યારાં થઈ ગયાં. ખાલી મોટો દીકરો ડેવિડ જ બાકી રહ્યો, પણ  એ પણ એ દૈત્યના કોપથી આંધળો બની ગયો. એના કુટુમ્બ સાથે એ મારી નજીક જ રહે છે, પણ હું એવી અક્કડ કે મારી ઝુંપડીમાં જ આખું આયખું વીતાવી દીધું. પણ એમને મદદ કરવાની મારી ફરજમાંથી હું ચુકી નથી હોં!   ડાંગરના ખેતરોમાં મજુરી કરતાં કરતાં  મને મળતી મહિને ૨૦૦ / ૩૦૦ રૂપિયાની આવકમાંથી એમને પણ અવારનવાર ટેકો આપ્યા કર્યો છે.

m3

      આ મારા પૌત્રના દીકરા કાર લક્ષ્મણ અને એના દોસ્ત શ્રીનાથ રેડ્ડી ની કમાલ કે, એમણે મારી રસોઈકળાનો વિડિયો પાડ્યો અને આ નવા જમાનાની સિનેમા પર મને ચઢાવી દીધી. કેવું વિચિત્ર એ સિનેમાનું નામ? – ‘યુ ટ્યુબ’. અમારા જમાનામાં તો હાથથી ચાલતા સિનેમા હતા! એમાં મેં ય એક પૈસો આપીને મુંબાઈની શેઠાણી જોયેલી! પણ આ નવા જમાનાની કરામત – તે મારી ફિલ્લમ આખી દુનિયા દેખે – અને તે ય સાવ મફતમાં, એક કાણિયો પૈસો ય આપ્યા વિના !

      બન્ને જણાએ હૈદ્રાબાદથી એક  નવી ચેનલ શરૂ કરી હતી. વાંઢા લોકો પોતાની રસોઈ જાતે શી રીતે બનાવી શકે, તે સમજાવવા એ ચેનલ તેમણે શરૂ કરેલી. એમણે ૪૦ ફિલમો બનાવી કાઢી , પણ ખાસ  કોઈ એ જોતું ન હતું. એક દિવસ કાર અને એનો દોસ્ત ગામડાના લોકો કેવી અને કેવી રીતે રસોઈ બનાવે છે – તે જોવા ગુડીવાડા આવ્યા હતા. કારના ઘેર પીરસતાં પીરસતાં કારની મા એમની વાતો સાંભળતી હતી. તેણે કહ્યું,” આપણા દાદીમાને રસોઈ બનાવતાં જુઓ – એમની રસોઈ ખાઈને તમે આંગળીઓ કરડવા લાગશો. ‘

     અને બીજા દાડે રિંગણનું શાક બનાવતાં મારી પહેલી ફિલ્લમ ઊતરી! મને તો એમ કે ઈવડા ઈ મારા ફોટા પાડે છે! પણ એ ફિલ્લમ છાપે ચઢી અને જોત જોતામાં હજારો લોકોએ એ જોઈ નાંખી.   આમ આ મુઈ હું  ફિલમની હિરોઈન બની ગઈ! અને એ બે દોસ્તાર પણ જગજાહેર બની ગયા.

     એ ફિલમોમાં  મારી બધી રસોઈ ડાંગરના ખેતરમાં અને ત્રણ ઈંટ રાખીને બનાવેલા ચૂલા ઉપર હું બનાવું છું. ઘણી ફિલ્લમોમાં મારી પૌત્રી રાજશ્રી, મારી સૂચના પ્રમાણે વાનગી બનાવતી હોય છે. મારી ફિલમોમાં રસોઈ બનાવતાં બનાવતાં એના મસાલા જેવા જ ચટાકેદાર મારા અનુભવો અને મારી વાતો પણ લોકોને એટલાં જ ગમે છે.

      અને મેર મુઈ .. મેં તો મારી જ વાતો કર્યા કરી. પણ મારી ફિલમો જોનારા ઘણા બધાએ મને સાડીઓ, બંગડીઓ, બુટ્ટીઓ જેવી ચીજો ઢગલાબંધ મોકલી છે – એની વાત ન કરું તો હું નગુણી જ ગણાઉં. આ ૧૦મી  એપ્રિલે મારા જનમદિવસે બધાંએ ભેગાં થઈને ૩૦,૦૦૦ ₹ મને મોકલી આપ્યા. પણ મારે એ બધી માયા ભેગી કરીને આ ઉમરે શું કરવાનું? મેં તો અમારા ગામની વસ્તીને જમાડવામાં એ મતા વાપરી દીધી.

………………………….

      બીબીસી અને અલ  જઝીરાએ મસ્તનમ્માના સમાચાર ફેલાવ્યા બાદ તો મસ્તનમ્માની  લોકચાહના ઘણી વધી ગઈ  છે. હવે તો ગુડીવાડાનાં બાળકો પણ પોતાના ગામને  ‘મસ્તનમ્મા ના ગામ’ તરીકે ઓળખાવવામાં ગૌરવ અનુભવે છે.

મસ્તનમ્માના ઘણા બધા વિડિયો આ રહ્યા 

સંદર્ભ –

http://www.thebetterindia.com/108555/106-year-old-mastanamma-andhra-pradesh-oldest-youtuber/

https://yourstory.com/2017/04/mastanamma-cook-andhra-pradesh/

 

દિવાળી કેવી ? ક્યાં? ક્યારે?

     દર વર્ષની જેમ દિવાળીના શુભેચ્છા સંદેશ આવવા લાગ્યા.

   ભલે એ ચીલાચાલુ રીત હોય પણ એમાંથી પડઘાતો મિત્રોનો પ્રેમ તો સદા બહાર, સદા હાજર હોય છે જ ને? અહીં દૂર ખૂણે બેઠેલા માટે દિવાળી અને બેસતું વર્ષ બહુ પ્રસ્તુત નથી હોતાં,  પણ એક બે મિત્રોને જવાબ વાળવા, નેટ પર ખાંખાખોળાં કરતાં નીચેનો સંદેશ બહુ જ ગમી ગયો.

Diwali_1

    આ વાત અને આ સંદેશ  અહીંના મોટા ભાગનાં લખાણોમાં પડઘાતાં રહ્યાં  જ છે ને? આપણા સૌના દિલમાં દીવો તો પેટેલો હોય જ છે,  પણ એ જડતાના પડળોથી ઘેરાયેલો , ટુંટિયું વાળીને સૂતેલો હોય છે. એ દીવાની વાટને  જરાક સંકોરી,  ફરીથી પ્રજ્વલિત કરીએ તો?

દરેક ક્ષણે
દિવાળીનો ઉલ્લાસ

અવર્ણનીય
આનંદછતાં કેવો
અનભિવ્યક્ત?

આ સપ્પરમા તહેવારોમાં ઔપચારિક રીતે  ‘ખાલી ઘર’ની વાત ન કરાય, એમ વ્યાવહારિક ડહાપણ કહે છે. પણ કોણ જાણે કેમ – એક ખાલી ઘર યાદ આવી ગયું – આ રહ્યું .

અને
….

મન
તે અવર્ણનીય આનંદના

દીવાના પ્રકાશથી
ઝળહળી ઊઠ્યું.

સાર નીકળ્યો – ગઝલાવલોકન

સાથે ને સાથે તોય જાણે દૂર જોજનો,
પડછાયો મુજને ભેટવા લાચાર નીકળ્યો.

-સાહિલ

આખી ગઝલ અહીં….

ls

આ લોગો પર ક્લિક કરો.

     આમ તો ગઝલનો એકે એક શેર લાજવાબ છે. મોટા ભાગના શેર તરત સમજાઈ જાય  તેવા છે, એટલે સામાન્ય વાચકને એ માણવામાં ખાસ તકલીફ પડે તેમ નથી. અને આમે ય અહીં કાવ્ય – રસાસ્વાદ ઉદ્દેશ નથી.

    પણ એક બે શેર જરા વધારે ગમી ગયા. કોણ જાણે કેમ –  ઉપર દર્શાવેલા શેરમાં ‘Jonathan Livingston Seagull’ દેખાઈ ગયો – કદાચ જોજનો જવાની વાત પરથી. જ્યારે આપણે એ પક્ષીની જેમ આઝાદ બનીને ઊડવા લાગીએ, ત્યારે અને તેમ પડછાયો બહુ દૂર જતો રહે.   પડછાયા આપણી જાતની, આપણા મનની ભુતાવળોનાં પ્રતિક હશે?

    અંતરયાત્રાના પ્રવાસીને માટે આ ગઝલનો એક એક શેર ગીતા વાક્ય જેવો લાગે તેમ છે. પણ… અંતરયાત્રા અનુભવ થકી જ સફળ થતી હોય છે. આવાં પ્રેરક ઈંધણ – અંતરના એ ધૂણાનો ધીખતો રાખે એટલું જ.

મ્હાંયલી પા
જાગૃતિની ચિનગારી
પ્રગટી  હોય તો જ 

 

એક અદભૂત જીવનકથા

       જેને ઉદ્દેશીને અલવિદા કહેવાનું હોય એ જ ધૂળમાં મળી જાય અને અલવિદા કહેનારો અડીખમ ઊભો રહે.

     કુદરતની એ લીલામાં આપણા ભાગે કયો સંવાદ છે એ જાણતા નથી. જાણવું પણ નથી. કારણ કે એથી પટકથામાં કોઈ જ ફરક પડવાનો નથી. ને બનવાકાળ બનવાનું છે ત્યારે પાછળ કોઈ બેકગ્રાઉન્ડ મ્યુઝિકના (હિન્દી ફિલ્મ જેવા) કરુણ સૂરો વાગે તેવી આગોતરી ગોઠવણ આપણાથી થઈ શકવાની નથી. થાય તો એ આપણે સાંભળી શકવાના નથી.

      પણ બનવા કાળની કલ્પિત પટકથા કરતાં થઈ ગયેલાની પટકથાના કેટલાક ટુકડા ચોક્કસ જાણવા-માણવા જેવાછે.

શી વાત છે, આ બધી?

અહીં એ અદભૂત જીવન કથા વાંચવા – માણવાનું ન ચૂકતા….

wegu_logo

આ લોગો પર ક્લિક કરો

અંધ હોય તેથી શુ?

        ઉંવાં…. ઉવાં…. ઉવાં….

       દરેક બાળકની જેમ શ્રીકાન્તના જીવનની શરૂઆત પણ આ અવાજથી થઈ. તેની મા પ્રસૂતિની બધી પીડા ભુલીને હરખાઈ ગઈ. પ્રસૂતિની એ પીડા તો સમયના વ્હેણની સાથે સરી ગઈ, પણ જ્યારે શ્રીકાન્તે અઠવાડિયા પછી પણ આંખ ન ખોલી ત્યારે એની માની પીડા જીવન ભર માટેની બની રહી.

        હા! શ્રીકાન્ત જન્મથી અંધ છે. એની કીકીની ઉપર ચામડીનું પડ જડબેસલાક ચોંટેલું છે. એનો કોઈ જ ઈલાજ મેડિકલ વિજ્ઞાન પાસે નથી. આન્ધ્ર પ્રદેશના મછલીપટ્ટણમ શહેરની નજીક આવેલા એક નાના ગામના ખેડૂતને ઘેર શ્રીકાન્તનો જન્મ થયો હતો. પચીસ વર્ષ પછી આજે શ્રીકાન્તે કેવાં કેવાં શિખર સર કર્યાં છે, તે તો આપણે આગળ જોઈશું, પણ પચીસ વર્ષની એ યાત્રા અનેક ચઢાવ ઊતરાવથી ભરપૂર છે.

  આ રહી, એ યાત્રા….

wegu_logo

આ લોગો પર ક્લિક કરો

અવલોકનો હવે ‘બેઠક’ પર

      પહેલું અવલોકન લખ્યું ત્યારે એ કલ્પના પણ ન હતી કે એ એક વડલો ( ૩૪૮ અવલોકનો ) બની રહેશે. આ બ્લોગ પર તો એ ઘટાદાર વૃક્ષ બન્યું જ છે, પણ એનાં મૂળિયાંમાંથી  બીજાં છોડવાંઓની  કૂંપળો ફૂટી નીકળે – તે આ અવલોકનકારનો માતૃ આનંદ છે !

     આ રહી એ નવી કૂંપળો …

wegu_logo

આ લોગો પર ક્લિક કરો

અને આજથી …

bethak

આ લોગો પર ક્લિક કરો

‘બેઠક’ પર પહેલું અવલોકન આ રહ્યું….

સર્જન અને પ્રેરણા

      કવિઓને ચન્દ્ર કે ચન્દ્રમુખી ના ચહેરા પરથી પ્રેરણા મળે.

     કોઈક પાગલ અવલોકનકારને  રસ્તે રઝળતી પ્લાસ્ટિકની થેલીમાંથી કોક વિચાર સ્ફૂરે.

    સર્જન માટે કોઈ પણ વિષય ચાલે !

     એક ભેજાંગેપ જનાબને એના દસ વર્ષના દીકરાએ  બાળકો માટેના માઇક્રોસ્કોપમાં એક જીવડું બતાવ્યું , અને તે તો મચી પડ્યો.

      પરિણામ આ…

insects

આ ચિત્ર પર ક્લિક કરો

દિલકો બહલાનેકે લિયે ‘ગાલિબ’ યે ખયાલ અચ્છા હૈ !

યા કોઈ ભી ખયાલ અચ્છા હૈ !