સૂરસાધના

ગુજરાતી લેખિનીમાં સ્વૈરવિહાર

ફુગ્ગા ફૂલાવનારો- અફલાતૂન તબીબ,ભાગ – ૨૦

‘અફલાતૂન તબીબ’ શ્રેણીના બધા લેખ વાંચવા અહીં ‘ક્લિક’ કરો.


બાળકોને ગમે તેવો ફોટો! પણ અહીં એ માટે કે, એ ‘સુજા’એ ફૂલાવ્યો છે! આ એક નહીં – આવા ૧૦ ફુગ્ગા છેલ્લા ૧૦ દિવસની કસરત – દવાના ભાગ રૂપે ફૂલાવ્યા છે! શરૂઆત કરી ત્યારે પાંચ વખત છાતીમાં પૂરાય એટલી હવા ભરી, ગલોફાં ફૂલાવી આટલો મોટો ફુગ્ગો ફૂલાવ્યો હતો. આ દસ દિવસ પછી ચપટીક તાકાત વધી છે.

આજે ચાર પ્રયત્નોમાં એ ફૂલાવી શકાયો.

ફૂલણજી થવાની તાલીમ!

શા માટે આ બધી તરખડ અને આ ઉમરે?

દમ

૫૬ વરસ જૂનો દમ ! એના બીજા ઉથલાની વાત આ રહી.

તે વખતે નૈસર્ગિક ઉપચારોથી ઘણો જ સુધારો થયો હતો. એટલે તો ૪૦ વરસ ખેંચાઈ શકાયા. પણ એ વખતે તો આ ચરખો જુવાન હતો. હવે ૮૦ ના આંક તરફ ગતિ કરી રહેલ ટાયડા ઘોડા જેવી એની મશીનરીમાં એ તાકાત હવે ક્યાંથી હોય? પણ દસ દસ વરસ વિવિધ જાતના પ્રાણાયમો કરવા છતાં, આ દસ દિવસ જેવું પરિણામ આવ્યું ન હતું.

ફેફસાંના દર્દોના નિષ્ણાત ડોક્ટરની ચકાસણી હેઠળ પાંચ વરસથી એ ચરખો છે. પણ એમની સારવારથી ફરી દમનો જીવલેણ ઉથલો ઊપડ્યો નથી – એટલું જ.

પણ આ પ્રયોગ પરથી એમ લાગ્યું છે કે,

છ એક મહિના આ કોશિશ ચાલુ રહે તો….

મામુલી શ્રમથી પણ ઊભરાઈ આવતો એ હાંફ કદાચ થાકશે!

કોણ છે – એ અફલાતૂન તબીબ?

આખી જિંદગી અમદાવાદમાં જનરલ પ્રેક્ટિસ કરી કેલિફોર્નિયાના ફ્રિમોન્ટમાં દીકરા સાથે નિવૃત્ત જીવન ગાળતા …..

ડો. રઘુ શાહ

MY SOUL HAS A HAT

MARIO de ANDRADE
 San Paolo 1893-1945

I counted my years & realized that I have
less time to live by, 
than I have lived so far.

I feel like a child who won a pack of candies:
at first he ate them with pleasure, 
but when he realized that there was little left,
he began to taste them intensely.

I have no time for endless meetings
where the statutes, rules, procedures
& internal regulations are discussed, 
knowing that nothing will be done.

I no longer have the patience
to stand absurd people
who, despite their chronological age, 
have not grown up.

My time is too short: I want the essence, 
my spirit is in a hurry. 
I do not have much candy In the package anymore.

I want to live next to humans, 
very realistic people who know
How to laugh at their mistakes,
Who are not inflated by their own triumphs 
& who take responsibility for their actions.

In this way, human dignity is defended
and we live in truth and honesty.
It is the essentials that make life useful.
I want to surround myself with people
who know how to touch the hearts of those
whom hard strokes of life have learned to grow,
with sweet touches of the soul.

Yes, I’m in a hurry. I’m in a hurry
to live with the intensity
that only maturity can give.
I do not intend to waste
any of the remaining desserts.

I am sure they will be exquisite, 
much more than those eaten so far.
My goal is to reach the end
satisfied and at peace with
my loved ones and my conscience.

We have two lives
& the second begins
when you realize
you only have one.

એક મિત્રે આ કવિતા મોકલી અને ગમી ગઈ. થોડાક વિચાર જન્મ્યા !

૭૮ વર્ષની ઉમરે આ કવિતા મળી, સદભાગ્યે એવું ‘એક જ જીવન’ દસેક વર્ષથી જીવાવા લાગ્યું છે. જ્યારથી એ પ્રતીતિ થઈ છે, ત્યારથી આ વાત કેટલી બધી સાચી છે – તે બાબત કોઈ જ સંશય રહ્યો નથી. માત્ર એક જ વસવસો રહે છે કે,

આ ભાન ઘણું વહેલાં આવી શક્યું હોત.

ખેર ….

જાગ્યા ત્યારથી સવાર

ગ્રીષ્મ – વિડિયો

ઘણા વર્ષ પહેલાં, જ્યારે સંસ્કૃત આધારિત છંદમાં ગુજરાતી કવિતા લખવાનો ધખારો હતો ત્યારે….
વસંતતિલકા છંદમાં એક સોનેટ લખ્યું હતું – આ રહ્યું

બહેનો લતા હિરાણી, દીપ્તિ દોશી અને અંજના શુકલના સહકારથી એનો વિડિયો તરતો મૂક્યો –

દિવડાને ફૂંક!

રવિ પરમાર,સુરત

એક દિવડાને મારી મેં ફૂંક.!
ખોબો’ક અજવાળું એનું ખોવાઈ ગ્યું એટલે તો અંધકારને આવી ગઈ ચૂંક!

કોડીયાએ માંડ-માંડ પડછાયો ગોત્યો, ત્યાં ભરખી ગ્યું અંધારૂં ઘોર..
હમણાં તો ઓળખાતો દિવડાથી માળો એ, ને થઈ ગ્યો એ કાંટાળો થોર..
લે..મૂકું છું મારી હું અંધારે ધારણા, તું અંધારે અટકળને મૂક!
એક દિવડાને મારી મેં ફૂંક.!

દિવડાની જ્યોત સાવ એકલી અટૂલી, કોઈ થરથરતાં ભણકારા બાળે..
સનનન્..દઈ છૂટેલી ફૂંકે વિંધાયો, એ પડછાયો અજવાળું ભાળે?
અંધારિયો ઓરડો ચાંદાને કહેતો કે ફળિયામાં આવીને ઝૂક!
એક દિવડાને મારી મેં ફૂંક!

ગધેડાની વાર્તા – એક અવલોકન

કેમ ? શિર્ષક વાંચીને એકદમ આકર્ષાઈ ગયા ને? !

આ લખાણનો એ જ તો આશય છે. પણ મારી વાત કહું , એ પહેલાં સોશિયલ મિડોયા પરથી મળેલ મૂળ અંગ્રેજી વાર્તા અને એનો સાર અહીં વાંચો 👇

Tale of a donkey

એનો સારાંશ >>>

So, it’s our responsibility not to react on every donkey released by the media and preserve our relationship with our friends, relatives and community.

વાતનો ગુજરાતી અનુવાદ નથી કરતો પણ એના સારાંશ પર આ એક અવલોકન છે!

સોશિયલ મિડિયા વિશે અહીં અગાઉ લખ્યું હતું – આ રહ્યું

એ સાર સોશિયલ મિડિયાનું એક અત્યંત કુરૂપ પાસું છે – કદાચ બહુ જ મોટી હાનિ કરી શકે તેવું. કદાચ એ કાળીમસ કુટિલ મકસદથી સતત રીતે કરવામાં આવી રહ્યું છે.

– નાઝી જર્મનીના ગોબેલ્સની જાણીતી રીતિ નીતિ અનુસાર.

પોતાના પંથકમાં ટોળાં ભેગાં કરવાં – એ ધર્મનીતિ ( Theocracy ) અને રાજનીતિની સદીઓથી મહત્વાકાંક્ષા રહી છે. ઈતિહાસ એની સાક્ષી પૂરે છે . એ વૈશ્વિક ચાલબાજી છે.

પણ… આપણે શાણા ગુજરાતીઓ શું એ ન સમજી શકીએ એટલા બધા બુદ્ધુ છીએ?

શું આપણે આપણી બુદ્ધિ ગીરે મૂકી દીધી છે?

અસ્તુ !

સ્પંદન-15

હાલના કપરા કાળ માટે બહુ જ જરૂરી સ્પંદન. અશુભ સમાચારો વચ્ચે મીઠી વીરડી.

"બેઠક" Bethak

હતાશા, નિરાશાના વાદળ છાયા,
થીજી ગયાં સ્પંદન સઘળાં, ખમૈયા કર
કાળના ખપ્પરમાં કિલ્લોલતા પરિવાર
ચીસ ધરબાઈ ગઈ દિલમાં, ખમૈયા કર
નયનોમાં સુકાયા શોણિતના અશ્રુ
વેદના બની કંપતો ચિત્કાર, ખમૈયા કર
પ્રાર્થું હે જગન્નિયંતા, ભૂલ માફ કર
બાળને તારી પાંખમાં લે, ખમૈયા કર.

એક તૂ ના મિલા, સારી દુનિયા મિલે ભી તો ક્યા હૈ…
ક્યારેક પ્રાણવાયુ માટે આ શબ્દો સાર્થક થશે એવી તો કોને કલ્પના હોય? ભૂત, ભવિષ્ય અને વર્તમાન આજે એક ક્ષણમાં પુરાઈ ગયાં છે અને એ ક્ષણ … એ ક્ષણ એ અંતર છે… પ્રાણ અને પ્રાણવાયુ વચ્ચેનું, હૃદય અને ફેફસાં વચ્ચેનું, વર્તમાન અને ભવિષ્ય વચ્ચેનું, માનવ અને ટેકનોલોજી વચ્ચેનું, માનવ અને માનવ વચ્ચેનું, સૂનકાર અને ધબકાર વચ્ચેનું. સામાન્ય માનવી -દર્દી હોય કે પરિવારનો સદસ્ય -આશા અને નિરાશાના વમળમાં સપડાયો છે. હવામાં છે … સાઈરનોની ગુંજ, શ્વાસ માટેની તડપન, અધીર આંખો અને ચિત્કાર …મચ્યો છે હાહાકાર.

…આ હાહાકાર….કદાચ ગઈકાલ સુધી આ દોડતી દુનિયાને સ્વપ્ને પણ ખ્યાલ ન હતો કે આવું…

View original post 796 more words

ચા વેચતાં વેચતાં…

વડા પ્રધાન?

ના! એ વાત તો જૂની થઈ ગઈ……. અને એના કરતાં બે ડગલાં આગળ જાય એવી વાત.

લે, કર વાત ! ટાઢા પોરની ડિંગ લાગે છે !

       લો! આ લક્ષ્મણ રાવને જુઓ. દિલ્હીની ઇન્કમટેક્સ ઓફિસની નજીક હજુ પણ એ ફૂટપાથ પર ચા બનાવી પેટિયું રળે છે.

laxman-rao-delhi-chaiwallah-writer-650_650x400_61440100165

          એમાં શું? એવા તો કેટલાય ચાવાળા આખા દેશમાં છે; અને ચા પીવાશે ત્યાં સુધી રહેશે.

       પણ લક્ષ્મણરાવની વિશેષતા એ છે કે, ચા વેચતાં વેચતાં, ફાજલ સમયમાં ચોપડીઓ વાંચવાના રવાડે ચઢ્યા અને એ નશાએ એમને લખતા પણ કરી દીધા! અત્યાર સુધીમાં ૨૦ ચોપડીઓ લખીને છપાવી છે. એમાંથી હવે એ ચપટીક કમાય પણ છે. જો કે, ચા પીવડાવવામાં એમને ચાહ(!) અને વકરો બન્ને ખચિત વધારે છે ! સાથે સાથે એવણ ભણ્યા પણ ખરા હોં! બી.એ. તો થયા અને હાલ એમ.એ. ના્ છેલ્લા વરસમાં ભણે પણ છે – દીકરાની સાથે જ તો !

       લો….. આ વિડિયો જ જોઈ લો ને!

પણ નમો કરતાંબે ડગલાં આગળ કેમ?

સાવ સાદી વાત છે.

નમો હવે ચા ન વેચી શકે –
લક્ષ્મણરાવની કની !

સાભાર – શ્રી. ભીખુભાઈ મિસ્ત્રી, હ્યુસ્ટન

જીવન – ૧૨, રણમાં વસંત

મુંબાઈગરા મિત્ર શ્રી. મહેન્દ્ર ઠાકરે ‘અતકામા’ રણની વસંતના ફોટાઓ મોકલ્યા અને મન મ્હોરી ઊઠ્યું.

માટે ફરીથી….

‘ एक  और बार जीवन फिरसे सही । ‘

     સંસ્કૃત અને સમૃદ્ધ જગતમાં રહેતા આપણને ‘જીવનનો ઉન્માદ’ શું છે –એ કદાચ ખબર જ નથી.

     પણ દક્ષિણ અમેરિકાના ચીલી દેશના મધ્યમાં આવેલ અતકામા રણ એ દુનિયાનો સૌથી વધારે સૂકો પ્રદેશ છે. એના મોટા ભાગના વિસ્તારમાં છેલ્લા ૩૦૦ વર્ષમાં વરસાદનું એક પણ ટીપું પડ્યું નથી. પણ દરેક શિયાળામાં થોડી ઘણી ઝાકળ વરસે, એ ત્યાંની વનસ્પતિ સૃષ્ટિ માટે એક ઉત્સવ હોય છે. અને તેમાં પણ ‘બાર વર્ષે બાવો બોલે’ એમ ‘અલ નિનો’ની મહેર થાય તો એ બધીઓને બત્રીસે કોઠે દીવા પ્રગટી જાય!

      આ વખતે આશરે ૩૦૦ વર્ષ પછી ઓલ્યા નિનોએ બહુ મહેર કરી નાંખી અને રણરાજી(!) રાજી રાજી થઈ ગઈ. આ બધા ફોટા એની મહેરબાનીનો પ્રતાપ છે.

  અહીં તો બસ ‘અવલોકન’નો આનંદ – જીવનનો આનંદ વહેંચવાનો ઉમંગ હોય છે.

માટે….

     જમાનાના ઉષ્ણાતિઉષ્ણ વાયરા ભલે વાય. આપણે ફાળે ઝાકળની જે એક બે બુંદ આવેલી   હોય; એનાથી આ ક્ષણમાં આમ મહોરી ઊઠીએ તો કેવું ભલા?

અને રમણભાઈ નિલકંઠ યાદ આવી ગયા-

જાઓ ભલે જીવનઆશ સર્વે,

ઉત્પાત થાઓ, ઉપહાસ થાઓ,

થાઓ તિરસ્કાર, વિનાશ થાઓ.

ન એક થાજો પ્રભુ-પ્રીતિ-નાશ.

અને…

એ શ્રેણીના છેલ્લા શબ્દો દોહરાવીએ; આત્મસાત્ કરીએ તો ?

જીવન શું છે?
જીવવું શું છે?
હોવાપણું શું છે?
બનવું શું છે?
બદલવું શું છે?
એ શોધ શું છે?
એ પથ શું છે?
એ પથિક શું છે?
એ લક્ષ્ય શું છે?
એ મૂળ શું છે?
એ પરિણામ શું છે?

————

ૐ તત સત્

જીવન – ૧૪ , કેળ

‘જીવન’ શ્રેણી પર લખવાનું ૨૦૧૩, જુલાઈથી બંધ હતું. કાળબળે, એ અંગે નવા વિચાર આવતા ન હતા. બે ત્રણ દિવસથી એક વિચાર આવ્યો અને આ શ્રેણી શરૂ કરવા મન થયું . પરમ તત્વ લખાવશે, તો એ જૂનો ક્રમ ચાલુ થશે.

[ જીવન શ્રેણીના બધા લેખ અહીં ………..]

આજ તો આ એક નવો વિચાર ફણગો !

કેળું ખાતાં આ વિચાર –

આપણે ખાતાં હોઈએ, તે બધાં ફળોમાં કેળાં સૌથી વધારે વપરાય છે. સાવ સામાન્ય માણસને પણ તે પરવડી શકે છે. કદાચ બીજું કશું ન મળે તો , બે ત્રણ કેળાંથી પણ ભૂખ શમી શકે છે. પણ એ તો આપણા સ્વાર્થની વાત.

જે જીવન એ બનાવે છે – એને માટે એ શું કામ આપે તે પ્રશ્નનો જવાબ મને કદી મળ્યો નથી. વનસ્પતિશાસ્ત્ર મુજબ કેળ એ Bulbous plant છે. [ વધારે માહિતી અહીં ... ] એ જાતની વનસ્પતિની વંશવૃદ્ધિ એના મૂળ પાસે ઊગતા બલ્બમાંથી થાય છે. એને ફૂલ તો આવે પણ એ બી બનાવવા નહીં . માત્ર શોભા માટે !

પણ કેળ માત્ર ફૂલ બનાવીને અટકી જતી નથી. એ સરસ મજાનાં કેળાં બીજાને માટે બનાવે છે. કેળાં બરાબર તૈયાર થઈ જાય પછી કેળ સૂકાવા માંડે છે, અને એના બલ્બમાંથી પ્રગટેલ નાની કેળો એની આ ખાનદાની વિરાસતને આગળ ધપાવવા વધવા માંડે છે.

બીજાંને માટે જ. પોતાને કશા જ ખપનાં નહીં

ઉદાત્ત જીવન
અદભૂત જીવન

બે ચહેરા

આ બે ફોટા જુઓ

એક જ દિવસે પાડેલા આ વ્યક્તિના બે પોઝ – એક પોઝિટિવ અને બીજો નેગેટિવ. પણ એ તો ફોટોગ્રાફી કળાની વાત. અહીં વાત બીજી કરવાની છે.

કોઈને પણ ડાબી બાજુ વાળો ચહેરો જ વધારે ગમે. આ લખનાર પણ એમાંથી બાકાત નથી. પણ જણ તો એનો એ જ છે. માત્ર બાહ્ય દેખાવ જ ભિન્ન છે. ભિન્ન જ નહીં – એકમેકથી સાવ વિરોધાભાસી.

પણ અંદર?

એ જણની કે કોઈ પણ જણની અંદર પણ બે જણ બિરાજમાન હોય છે. ભલે ને એ મહાન સંત કેમ ન હોય?

આપણને ગમે કે ન ગમે – પણ એ જ તો વાસ્તવિકતા છે ને?

બન્નેનો સ્વીકાર

ન ગમ્યું ને?

ન જ ગમે !

આપણને કુરૂપને દૂર રાખવા કેળવણી આપવામાં આવી છે.

પણ કેળવણીની બીજી રીત એ પણ છે કે,

* જે છે – તેનો સ્વીકાર

* એ બે ભિન્ન સ્વરૂપો પ્રગટ થાય – ત્યારે એને તટસ્થ રીતે જોવાનો મહાવરો

* સાક્ષી ભાવ

અનુભવે એમ સમજાયું છે કે, જેમ જેમ આ મહાવરો પુષ્ટ બનતો જાય, તેમ તેમ અસદનું પ્રમાણ ઘટવા લાગે . ધીમે ધીમે એ જ કાદવમાંથી કમળના છોડનો અંકૂર ફૂટે .

ફૂટે…. ફૂટે …. ને ફૂટે જ


કારણ એ કે, માનવ પિંડના પાયાના જિન્સમાં એ અંકૂર સુષુપ્ત હોય જ છે. એને પોષણ મળે તો એમાંથી નવું સર્જન થાય અને એની ચરસીમામાં કમળ પ્રગટે.

સતત જાગૃતિ.

સતત જાતના સ્વભાવ અને વર્તનનું નિરીક્ષણ.

ક્ષતિ તો થવાની જ. પણ એ માટે પ્રતિક્રમણ .

ફરી એ ન થાયએ માટે શક્તિ આપવાની પરમ તત્વને પ્રાર્થના.

ચાલતા રહીએ

આ લેખના વિચારને સમરૂપ અગાઉના લેખ પણ કદાચ વાચકને ગમે –

રૂપ કુરૂપ

સદ – અસદ

સર્જનની પીડા

ડો. જેકિલ અને મિ. હાઈડ