સૂરસાધના

ગુજરાતી લેખિનીમાં સ્વૈરવિહાર

ગઝલમાં અતિશયોક્તિ – ગઝલાવલોકન

     ઉપમા, ઉત્પ્રેક્ષા, રૂપક ની વાત કરી અને તરત અતિશયોક્તિ યાદ આવી ગઈ. કવિ આત્મા એના પ્રિય પાત્રની સરખામણી બીજી કોઈ ચીજ સાથે કરતાં કરતાં એટલો તો ભાવાવેશમાં આવી જાય છે કે, એ સીમા ઓળંગી અતિરેક કરી બેસે છે! જ્યારે કવિના અંતરમનનો આ જુવાળ આપણને સ્પર્શે છે, ત્યારે આપણને પણ એ ભાવાવેશના પ્રદેશમાં ખેંચી જાય છે – ભલે ને એ વાત અવાસ્તવિક હોય, અતિશયોક્તિ હોય!

  તો ચાલો… ગુજરાતી કાવ્ય જગતમાં અતિશયોક્તિઓ ગોતીએ –

૧) આપનું મુખ જોઇ મનમાં થાય છે,
    ચાંદ પર લોકો અમસ્તા જાય છે.

     – ‘આદિલ’ મન્સુરી

૨) કોણ જાણે હતી કેવી વર્ષો જૂની
જિંદગીમાં અસર એક તન્હાઇની
કોઇએ જ્યાં અમસ્તું પૂછ્યુ કેમ છો?
એને આખી કહાણી સુણાવી દીધી.

– બરકત વિરાણી’ બેફામ’

૩) એકે ડાળીથી હવે ઝીલ્યો ન જાય
કોઈ રાતી કીડીનોય ભાર !
એક પછી એક ડાળ ખરતી જોઉં ને થાય
પડવાને છે કેટલી વાર ?

-અનિલ જોશી

૪) તમારાં અહીં આજ પગલાં થવાનાં,
ચમનમાં બધાંને ખબર થૈ ગઈ છે.
ઝુકાવી છે ગરદન બધી ડાળીઓએ,
ફૂલોની ય નીચી નજર થઈ ગઈ છે.

– ગની દહીંવાલા

૫) કસુંબલ આંખડીના આ કસબની વાત શી કરવી?
કલેજું કોતરી નાજુક મીનાકારી કરી લીધી.

-અમૃત ‘ઘાયલ’

૬) ચાંદો નીચોવી એના વાટકા ભર્યા,
ને એને મોગરાની કળીએ હલાવ્યા
આટલા ઉઝરડાને શમણું ઓઢાડી
અમે ઉંબરની કોર લગી લાવ્યા
આપી આપીને સજન ટેકો આપો,

-વિનોદ જોશી

૭) એક સાથે ચમન ખીલી ઉઠે છે;
જ્યારે ગુન-ગુન સરીખું ગાય સસલી.
ચંદ્ર પણ શૂન્યવત જોતો રહે છે;
છાપરે બે ઘડી દેખાય સસલી.

– યોગેન્દુ જોશી

૮) આંસુને પી ગયો છું, મને ખ્યાલ પણ નથી,
એક રણ તરી ગયો છું, મને ખ્યાલ પણ નથી.

– હરીન્દ્ર દવે

૯) રસમ અહીંની જુદી, નિયમ સાવ નોખા
અમારે તો શબ્દો જ કંકુ ને ચોખા.
હવાયેલી સળીઓ જ ભીતર ભરી છે
અહીંના જીવન જાણે બાકસના ખોખા

– મનોજ ખંડેરિયા

૧૦) હાથને ચીરો તો ગંગા નીકળે 
છેવટે એ વાત અફવા નીકળે 
બૉમ્બની માફક પડે કાયમ સવાર 
એ જ કચ્ચરઘાણ ઘટના નીકળે

કોઇ સપનું છીછરું વાગ્યું હતું ને
જનોઇવઢ સબાકા નીકળે
સ્તબ્ધ આંખોની કરો ખુલ્લી તપાસ, 
ભોંયરાઓ એના ક્યાં ક્યાં નીકળે ? 

-રમેશ પારેખ

ચાલો આપણે પણ અતિશયોક્તિઓ કરીએ કે ગોતીએ !

તમારા વિચારો જણાવશો?

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  બદલો )

Connecting to %s

%d bloggers like this: